آرمان جاویدان

آداب سپاسگزاری

سپاسگزارم یکی از نخستین واژه هایی است که در کودکی می آموزیم.  سپاسگزاری نشانه این است که کسی برای شما کاری انجام داده و آن کار در شما هَنای(اثر) خوبی به جا گذاشته است . برای همین باید از نانوا که نان می دهد سپاسگزاری کرد . از لبنیاتی که مانده پول را پس می دهد سپاسگزاری کرد . باید از تک هایی که جایشان را در اتوبوس به شما می دهند سپاسگزاری کرد و یا آن هایی که در را برایتان باز می کنند یا به شما کمک می کنند می بایست سپاسگزاری کرد.

آداب دست دادن

با این تک ها نباید دستتان را جلو ببرید . آنها اگر خواستند می بایست دست خود را بسویتان دراز کنند :

1. به یک بانو
2. به کسی که سالمندتر از شماست
3. به یک تک کرامند(مهم)
4. به کسی که به شما شناسانیده می شود

همیشه در رویارویی با تک بزرگتر از خود ، درود گفتن خویشکاری کوچکتر است ، ویک دست دادن خویشکاری بزرگتر می باشد . چیم(یعنی) تا زمانیکه بزرگتر رغبت به دست دادن نشان نمی دهد ، کوچکتر نباید دست به سوی او دراز کند .

همچنین برای دست دادن باید دستکش ها را از دست در آورد . کسی که می خواهد با شما دست بدهد ، می خواهد است دست شما را بفشارد نه دستکش شما را.

آداب شناسانیدن

هرگز نباید دو تکی را که با هم آشنا نیستند برای زمانی دراز در کنار یکدیگر تنها گذاشت . باید از پیش آنها را به هم شناساند . یادمان باشد که همیشه تک پایین دست را (چه از نگر سال ، چه پیشه و ...) به تک بالادست که این اینها هستند باید شناسانید:

1. به بانوان
2. به سالمندان
3. به فرنشینان حکومتی (در برابر دیگر تک ها)

آداب پاسداشتن(احترام گذاشتن)

آقا باید در را برای خانم باز کند و بگذارد که او نخست اندر شود . همچنین در هر دیداری باید کمی زودتر به دیدار بیاید . آقا نباید یک متر جلوتر از خانم حرکت کند . آقا باید هنگام رساندن خانم به خانه اش ، آنچنان بایستد تا خانم به خانه اش اندر شود.

همیشه با ادب باشید

اگـر از کـسی خوشتان نمی آید نیازی نیست که جاه  خودتان را تا اندازه فراهمادی(اجتماعی) آن تک پایین بیاورید. با ادب باشید تـا برتری خـود را به آن کس نشان دهید.

هیچگاه دشنام ندهید

دشنام و ناسزاگویی نشان دهنده آن است که شما نمی توانید برای گفتن باورهای خود از واژه ها بهره بگیرید و گونه ای ناتوانی است.

با آوای بلند سخن نگویید

هنگامی که با آوای بلند سخن می گویید ، استرس کسانی که دور و برتان هستند را می افزایید . بلند سخن گفتن نشانه آنست که شما توانا به گفتگوی فرنودی(منطقی) با دیگران نبوده و ناتوانی شما را در شُوندخواهی(استدلال) خردمندانه نشان می دهد.

کنترل خود را از دست ندهید

زمانی که شما کنترل اعصاب خود را از دست میدهید و از کوره در میروید به همه نشان می دهید توانا به کنترل خود نمی باشید . آنگاه هم که شما از کنترل رفتار خودتان ناتوان باشید چـگونـه توانا بـه کنترل چیز دیگری خواهید بود؟ همواره خونسردی خود را نگهدارید.

به دیگران خیره نشوید

زل زدن به دیگران گونه ای دست درازی به دیگران است . خیره شدن و زل زدن ، با بهم بستگی چشمی واگردانی(تفاوت) دارد.

سخن کسی را نبرید

پیش از آنکه باور خود را بگویید بگذارید سخن دیگران بـه پایان رسد . میان سخن کسی پریدن نشانه بی نزاکتی و برخورداری نداشتن از کاردانی های فراهمادی(اجـتماعی) تک می باشد . اگر نمی خواهید خودبین و خودپسند بنگر آیید ، هیچگاه سخن کسی را نبرید و هرگاه که ناچار بـه انجام این کار شدید هرآینه بـا گفتن پاره سخن(جمله) پوزش می خواهم ، این کار را همراه کنید.  با ادب بودن بـه دریافیده(مـفـهـوم) آن است کـه به جایگاه ، باورها و سترساهای(احساسات) دیگران پاس می گذاریم.

همیشه گاه شناس باشید

کرامند(مهم) است که به گاه دیگران پاس بگذارید. به هنگام در نشست ها ، دیدارها ، جایگاه های پیشه ای و فراهمادی(اجتماعی) باشندگی(حضور) یابید . همچنین یک تک برجسته باید بداند چه زمانی باید میهمانی را ترک کند.

آب دهان نیاندازید

 بیشتر مردها این كار را ناآگاهانه انجام می‌دهند . آب دهان انداختن بسیار زننده بوده و بی‌مَنِشی تک را می‌رساند. هیچگاه آب دهان نیاندازید مگر آن كه بخواهید نشان دهید از فرهنگ برتر ایرانی بی بهره اید.

بزرگترها را پاس بدارید

شما باید همانجور كه دوست دارید دیگران شما را پاس دارند ، خود نیز باید دیگران را پاس بدارید . امروزه جوانان می پندارند همه چیز را می‌دانند و از همه چیز سر در می‌آورند ویک(اما) چنین نیست . بسنده است به ۵ سال پیش خود بیاندیشید . شما امروز بسیار باهوش‌تر و با آروین تر(تجربه‌تر) شده اید . ۵ سال پیش نیز می اندیشید همه چیز را می‌دانید!

به بازندانی های(اشتباهات) دیگران نخندید

این یكی از پست‌ترین كارهای است كه كسی شاید بینجامد . هنگامی كه شما بازندانی(اشتباهی) می انجامید یا ویران(خراب)كاری می‌كنید تنها چیزی كه از دیگران چشم دارید آنست كه بازندانی ها(اشتباهات) و کژی های شما را به رویتان نیاورند و از آنها چشم بپوشند . از آن کرامندتر(مهم تر) شما را از برای انجام آن بازندانی به ریشخند نگیرند.

پیش از آغاز به خوردن پزا(غذا) بیوسید(منتظر بمانید) همه میهمانان سر جایشان بنشینند

زمانی كه برای خوردن پزا سر میز نشسته‌اید ، باید بیوسید تا همه میهمانان آزگارا(كاملا) سر جایشان بنشینند و آماده خوردن پزا شوند . همه تک ها باید در یك زمان آغاز به خوردن کنند. شاید به اینکار در کشورهای ساختگی شاخاب پارس پروا نشود ، ویک(اما) در فرهنگ برتر و بی مانند ایرانی چنین پروایی بایا و دربایست است.

به فَنگامتان(ساعتتان) پی در پی نگاه نكنید

هنگامی كه در یك مهمانی یا دورهمی هستید ، پی در پی به فَنگام خود ننگرید ، مگر آن كه بی درنگ آهنگ ترك آنجا را داشته باشید . آنگاه که به فَنگامتان می نگرید ، دیگران چنین برداشت می‌كنند كه شما خسته و بی حوصله شده‌اید.

...

با پروا به فرهنگ برتر ایرانی و کنار گذاشتن شیوه های مغولی ، تازی و اروپایی ، ما ایرانیان دوباره به جایگاه راستین و برتر خود خواهیم رسید. آرمان جاویدان

نوزده تير ۱۲۵۴ محمدعلی فروغی در تهران زاده شد . می‌گفت: "اگر ايران افكار عامه داشت به اين روز بد نمی‌افتاد". پدر محمدعلی فروغی مترجم وزارت انتباعات بود و می‌خواست فرزندش پس از آموختن زبان‌های تازی ، فرانسه و انگليسی ، پزشک شود . 12 ساله بود كه در دارالفنون رياضيات و دانش‌های طبيعی خواند اما چون شيفته ادبيات و فلسفه بود در اين رشته‌ها پيش رفت . 20 ساله بود كه همزمان مترجم وزارت انتباعات و آموزگار فيزيک و تاريخ در مدرسه علميه مخبرالسلطنه و دارالفنون شد و در هفته‌‌نامه "تربيت" كه پدرش گشوده بود نوشتارهای فلسفی و تاريخی ترجمه می‌كرد.

او چندين كتاب درسی برای نخستين آموزشگاه‌های عالی در ايران تأليف و ترجمه كرده و در يك دوره جوانترين رئيس مجلس شورای ملی بوده است . بارها وزير دادگستری ، دارايی و خارجه بوده و در نوشتن قانون‌ها و نظامنامه‌های نوين نقش سازنده داشته است.

۴۴ ساله بود كه سرپرست فرستادگان ايران به كنفرانس صلح ورسای پس از جنگ جهانی نخست شد ولی با دخالت انگليس از شركت در اين نشست جهانی بازماند و نوشت : «پنج ماه است در پاريس هستيم و سه ماه است از رئيس الوزرا دو تلگراف نرسيده . استعفا می‌كنيم ، قبول نمی‌كنند . دو ماه است برای پول معطليم و نسيه می‌خوريم . انگليسی‌ها ... می‌خواهند ايرانی‌ها را وادار كنند كه خودشان امورشان را به آنها واگذار كنند و وجود ما در پاريس مخل اين مقصود است».

۵۰ ساله بود كه در روند تغيير دودمان قاجار به پهلوی ، همراه رضاشاه و سپس نخستین نخست‌وزير او شد و آزادترين انتخابات دوره خودكامگی آن شاه را برگزار كرد.

۵۸ ساله بود كه بار ديگر نخست‌وزير شد و در گشايش دانشگاه تهران و برگزاری هزاره فردوسی نگار سازنده داشت اما پس از دو سال با اعدام پدر دامادش در رابطه با تظاهرات و كشتار در مسجد گوهرشاد مشهد از برای واداری به كلاه و جامه بجای ردا و عمامه ، كناره گرفت و خانه‌نشين شد.

دوره خانه‌نشينی‌اش اما پربارترين زمان تأليف‌‌های ادبی و فرهنگی‌اش مانند "سير حكمت در اروپا" ، "حكمت سقراط" ، "آيين سخنوری" و همچنين تصحيح آثار بزرگان ادب مانند فردوسی ، خيام ، سعدی ، حافظ و نظامی بود . افزون بر اينها در اين دوره برای گشايش فرهنگستان زبان فارسی تلاش کامیاب‌‌‌آميزی كرد. او بار ديگر به هنگام بركناری رضاشاه و جانشينی فرزندش نخست‌وزير شد. او در ۶۷ سالگی در زادگاهش درگذشت.

بهمن شهری

اندیشه و پندار ناخواسته گاهی دست از سر آدم برنمی‌دارد . فیودور داستایفسکی در یکی از نَسک‌هایش به نام "یادداشت‌های زمستانه درباره خاطرات تابستانه" می‌نویسد: "بکوشید این کارآزمایی را انجام دهید که از بُن به خرس قطبی نیندیشید و سپس خواهید دید که آن چیز لعنتی هر دقیقه به خاطرتان می‌آید." ظاهرا این گفته داستایفسکی ریشه در راستینگی روانشناختی دارد.

دَنیل وِگنِر (Daniel Wegner) پژوهشگری بود که بیش از بیست سال از زیوشی(عمر) گران‌بها را صرف پژوهش و آموختن درباره اندیشه و پندار کرد . این استاد برجسته روانشناسی فراهمادی(اجتماعی) دانشگاه هاروارد در سال ۲۰۱۳ در ۶۵ سالگی درگذشت اما مرده ریگی که بر جای گذاشت ، ناشناخته‌های بسیاری را از فرایندهای وِیری(ذهنی) انسان روشن کرد. فرایند سرکوب اندیشه ها یکی از حوزه‌های کرامند(مهم) پژوهشی وگنر بود . پژوهش های وی تاییدی است بر نگر داستایفسکی که هنگامی که انسان می کوشد جلوی اندیشه و پنداری را در ذهنش بگیرد ، به وارون ، آن گمان و اندیشه رهایش نمی‌کند . پرسش کرامند(مهم) اینجاست که از بُن چرا تک ها گرایش به بازداری برخی اندیشه هایشان دارند؟ وگنر خاطر نشان می‌کند که پاسخ این پرسش را هم داستایفسکی در همان کتاب داده است : "هر انسانی خاطراتی را دارد که با هیچکس به جز دوستان نزدیکش در میان نمی‌گذارد . چیزهای دیگری نیز در وِیر(ذهن) دارد که آنان را ناگریز با دوستانش در میان نمی‌گذارد و پیش خودش چون راز نگاه می‌دارد . اما چیزهای دیگری هم در وِیر(ذهن) هست که تک می‌ترسد آنها را ناگریز با خودش در میان گذارد و هر انسان شرافتمندی چندتایی از چنین چیزهایی را در ذهن انبار کرده است." به زبان ساده هر تکی اندیشه و پندار‌هایی در ژرفای وِیر(ذهن) دارد که بسیار به سرکوب و پنهان کردن آنها گرایش دارد: از خوگرفتگی های خنده دار خود گرفته تا ترس‌های پنهان از کرداری در گذشته و رازهای سر به مهر.

سرکوب اندیشه ها چه بسا موقتا چاره ساز باشد اما پژوهش های گسترده وگنر نشان می‌دهد هرگاه تک آگاهانه جلوی اندیشه ای را می‌گیرد ، شش پیشامد رخ می تواند داد :

گمانه اینکه آن اندیشه در روزهای آینده خود به خود به وِیر(ذهن)  بیاید بالا می‌رود.

پرت کردن حواس اندیشیدن بیشتر به آن زمینه را در پی دارد.

ایده‌های بربسته با آن زمینه ، آن اندیشه را دوباره بالا می‌آورد در حالیکه خود آن اندیشه دور است آن ایده‌ها را در وِیر(ذهن)  تداعی کند.

چه بسا تک ناگریز بدون اینکه پروادار باشد آن اندیشه را در سر داشته باشد و تنها زمانی آگاه شود که داشته به آن زمینه ویژه می اندیشیده که کسی پرسشی بپرسد.

شاید آن پندار ناخواسته در خواب هم پدیدار شود ناگریز بیشتر از زمانی که تک آگاهانه به آن زمینه می اندیشد.

هنگامی که تک می کوشد اندیشه ای را از سر بیرون کند ، بخش‌هایی از مغز که به حافظه بربسته اند پرکار‌تر می‌شوند.

نکته آخر نشان می‌دهد آنگاه که انسان می کوشد اندیشه ای را از سر بیرون کند ، مغز با همه توان به جستجوی آن می‌رود تا ته و تویش را درآورد و در نتیجه تک به دیسه خودکار بیشتر به آن زمینه می‌اندیشد . در چنین حالتی تلاش آگاهانه برای جلوگیری از یک اندیشه ، با فرایند خودکار وِیر(ذهن)  برای یافتن آن اندیشه تداخل و وِیر(ذهن)  را پریشان می‌کند . به همین شُوند(دلیل) سرکوب اندیشه ها اثرات جانبی ناگواری دارد.

هرگاه تکی می‌خواهد اندیشه و خاطره‌ای را از سرش بیرون کند ، احساسات و عواطف بربسته به آن در وِیرش(ذهن) پدیدار می‌شوند ، نمونه وار در یکی از پژوهش‌های وگنر ، از تک ها خواسته شد پیش از بازگشت به دندانپزشک از اندیشیدن به آن خودداری کنند . هوده دلاویز اینکه ناگریز آنها که پیشینه هیچ‌ ترسی از دندانپزشکی نداشتند، از افزایش دلهره و اندیشه های مزاحم خبر می‌دادند. نمونه دیگر تک هایی هستند که گرایش دارند وزنشان را بکاهند و در هوده باید رژیم خوراکی سزاواری را رعایت کنند . هر اندازه این تک ها بکوشند که به پزا(غذا)خوردن نیندیشند ، بیشتر احساس گرسنگی به سراغشان می‌آید. در پژوهشی دیگر از شرکت‌کنندگان خواسته شد به یکی از رابطه‌های عاطفی گذشته‎‌شان چندی نیندیشند ، سپس حس و حالشان را گزارش دهند . هوده ها نشان می‌داد که برای بیشتر شرکت‌کنندگان تازه دانسته شده بود که آتش آن شیفتگی دیرین هنوز چه اندازه در دلشان زبانه می‌کشید. پژوهش‌های پسین نشان داد که سرکوب همیشگی اندیشه ها ، تک ها را بیشتر مستعد اختلالات وِیری(ذهنی) همچون افسردگی ، وسواس و دلهره می‌کند . کامناکام(البته) باید پروا کرد که سرکوب اندیشه ها نگاری فزاینده در چنین اختلالات وِیری(ذهنی) ایفا می‌کند ولی کنشگر پدید آورنده آنها نیست . نمونه وار سرکوب اندیشه ها در تکی که با افسردگی دست و پنجه نرم می‌کند می‌تواند به سانِ فزون‌ساز افسردگی کنش می‌کند.

خوانش هایی از این دست به روشنی نشان می‌دهند که میان سرکوب اندیشه ها و افزایش اختلالات روانشناختی بهم بستگی سرراستی هست . همچنین پژوهش‌های وگنر نشان می‌دهد هنگامی که تک ها نشانه‌های اختلالات وِیری شان(ذهنی شان) را با آغوش باز می‌پذیرند و با اندیشه هایی روبرو می‌شوند که چندگاهی می کوشیدند جلویشان را بگیرند ، به آرامشی درخور پروا می‌رسند.

انسان‌ها هر راهی را به کار می گیرند تا اندیشه ای را از سر برون کنند چرا که اندیشیدن به برخی چیزها برایشان به غایت دردناک است . اما اگر به جای تلاش برای سرکوب آن اندیشه ها ، کسی بکوشد با آنها روبرو شود چه بسا رنج کمتری خواهد کشید . وگنر می‌گوید بیرون کردن اندیشه های ناخواسته از بُن کار آسانی نیست ، اما اگر بتوان انجامش داد ، آنگاه می‌توان بر عواطف توانمند برآمده از سرکوب چنین اندیشه هایی نیز پیروز بیرون آمد . دنیل وگنر در این راه تک ها را به خواندن پاره سخن های زیر از کتاب تسخیر خوشبختی اثر برتراند راسل می خواند :

"هر ترسی با ندیدن بدتر می‌شود . روش درست این است که با تمرکز بالا به آن ترس اندیشید تا آنجا که آزگارا آشنا شود . در نهایت ، آشنایی ترس‌ها را کم‌رنگ می‌کند و از آن پس کل زمینه ملال‌آور خواهد شد و اندیشه ها از آن دست خواهند کشید؛ نه مانند پیش با تلاشی ارادی بلکه تنها از روی نبود دلبستگی به آن زمینه . هرگاه دیدید از برای زمینه ای به اندیشه فرو رفته‌اید ، همیشه بهترین راهکار این است که بیشتر از حالت طبیعی به آن زمینه بیندیشید تا آنجا که فریفتگی بیمارگونه‌اش رخت بربندد."

۱۳ تير ۱۳۷۷ صادق چوبک در بِركلی درگذشت. می‌گفت: «اونی كه روت نمی‌شه بگی را می‌نويسی». صادق چوبک در سال ۱۲۹۵ در بوشهر زاده شد : «خانواده من بازرگان و مرفه بود و من تا بعدها كه ازدواج كردم مزه نداری را نچشيده بودم . بوشهر شش هفت سالگی‌ام به گونه‌ای مستعمره انگليس بود و آدم خودش را در يک شهر نيم اروپايی می‌ديد». كتاب‌های "يكی بود يكی نبود" جمالزاده و "سه مكتوب" ميرزا آقاخان كرمانی كه در كودكی شنيده و خوانده بود ، بر او و نويسندگی‌اش تأثير ماندگار داشتند. نوجوان بود كه انگليسی و عربی را خوب می‌دانست و فرتورگری(عكاسی) هم آموخته بود. 21  ساله بود كه دبيرستان را در كالج آمريكايی‌های تهران گذراند و دبير و پس از آن مترجم شد:  «در اين هنگام فراغتی حاصل شد كه در سال ۱۳۲۴ داستان‌های "خيمه‌شب‌بازی" را منتشر كنم». چهار سال پس از آن دومين جُنگ داستان‌های كوتاهش "عنتری كه لوطی‌اش مرده بود" را چاپ كرد. او بيش از هر نويسنده ايرانی تاكنونی به حيوانات نقش كليدی داد و گاه آنها را راوی داستان كرد. در داستان‌های او گويی مرده‌شوها ، فاحشه‌ها ، لات‌ها و فرودستان ديگر انجمن سخن دلشان را برای خودشان باز می‌گويند. نويسنده زبان پايين‌ترين لایه های انجمن را تقليد نمی‌كند ، بلكه زبان بی‌پيرايه‌ای می‌آفريند كه در عين سادگی و بی‌پروايی ، روان و رسا است. منش‌های داستان‌های او جز شخصيت رمان "تنگسير" و يكی دو جای ديگر بيش از آنكه قهرمان باشند، "پاد قهرمان" اند. در آثار او زبان است كه گاه ساختار داستان را شكل می‌دهد و گاه مهم‌ترين عنصر داستان به شمار می‌آيد تا پلشتی‌ها و پليدی‌ها را آشكار سازد.

۵۰ ساله بود كه ماندگارترين و پخته‌ترين اثرش رمان "سنگ صبور" را نوشت كه از زبان منش های داستان و تک‌گويی‌های درونی آنها روايت می‌شود و پيش می‌رود . در اينجا هم همه از پايين‌ترين لایه های انجمنند و پلشتی‌های خود و فراهماد(اجتماع) را بی‌پروا بيان می‌كنند.

تنها " احمدآقا " آموزگار است و می‌خواهد نويسنده باشد : «شايد تو خواب ديدم . شايد اصلا با ننه‌ام كنار دريا نرفتم . زندگی من از اولش دروغ بوده ... ننه‌ام مثل گربه ماده هميشه شيش هفتا بچه تو دست و پاش ولو بود، بابام هم مثل گربه نره شب رو پشت بوم حموم دنبال ماده می‌گشت».

او در واپسین سال زندگی‌اش همه نوشته‌های چاپ‌نشده‌اش را سوزاند . صادق چوبک در ۸۲ سالگی در كاليفرنيا درگذشت.

۱۰ تيرماه سال ۴۷۱ مهستی گنجوی در گنجه آذربايجان زاده شد . مهستی سروده است : «با نفس پليد جامه پاک چه سود». مهستی گنجوی در خانواده‌ای اشرافی رشد كرد . از زندگی او آگاهی چندانی در دست نيست و آنچه هست به افسانه و داستان آميخته است. پدرش از فرمانداران گنجه بوده و او چهار ساله بوده كه به مكتب‌خانه رفته است. 10 ساله بود كه استادانش او را اديب و دانشمند می‌ناميدند. نوجوان بود كه چنگ و تار و عود می‌نواخت و آوازه‌اش در کاردانی چترنگ چنان در گنجه پيچيده بود كه چهره‌اش را بر پشت تخته‌های اين بازی می‌نگاشتند و می‌كندند.

همسر او تاج‌الدين امير احمد سخنران شهر بوده و با تخلص "پور خطيب" چامه می‌سروده و در بسياری از تذكره‌ها و آثار ادبی و تاريخی از مناظره‌های شیفتگانه آن دو بسيار سخن رانده‌اند :

« من مهستی‌ام بر همه خوبان شده طاق

مشهور به حُسن در خراسان و عراق

ای پور خطيب گنجه از بهر خدا

مگذار چنين بسوزم از درد فراق »

نام او را "ماه‌بانو" "ماه استی" و "بزرگ‌بانو" چم كرده‌اند و می‌گويند كه فرنام واپسین را سلطان سنجر غزنوی به او داده است.

رباعی‌های او پس از خيام از ماندگارترين آثار كوتاه ادبيات فارسی به شمار می‌آيند ، به ويژه كه او نخستين "شهرآشوب‌سرا" در ادب فارسی است . در اين سبك چامه سرا ، پيشه‌وران ، دست‌ورزان و فروشندگان را درونمايه سروده‌های خود می‌كند و به اين جایدادگی ما را تا اندازه‌ای از راستینگی های دوره‌های گوناگون آگاه می‌سازد :

« سهمی كه مرا دلبر خباز دهد

نه از سر كينه كز سر ناز دهد

در چنگِ غمش بمانده‌ام همچو خمير

ترسم كه به دستِ آتشم باز دهد »

به همين چیدمان درباره صحاف ، كلاهدوز ، درزیگر و گوشت فروش سروده ، آنچنان كه او را شیفته یک گوشت فروش پنداشته‌اند :

« قصابِ منی و در غمت می‌جوشم

تا كارد به استخوان رسد می‌كوشم

رسمی ست تو را كه چون كُشی بفروشی

از بهر خدا اگر كُشی مفروشم »

ويژگی ديگر سروده‌های او كه به سبک آذربايجانی است ، بی‌پروايی و شادی‌آفرينی است . او از شیفتگی زمينی می‌گويد و در اين كار چنان پيش رفته كه برخی از تذكره‌نويسان او را نكوهيده‌اند :

« برخيز و بيا كه حجره پرداخته‌ام

وز بهر تو پرده‌ خوش انداخته‌ام

با من به شرابی و كبابی در ساز

کین هر دو ز ديده و ز دل ساخته‌ام »

مهستی گنجوی در ۸۵ سالگی در زادگاهش درگذشت.

دوازده تيرماه سال  ۱۳۰۳ ، ميرزاده عشقی در تهران كشته شد . می‌گفت: «شعر ، يكتا جنبه‌ای است كه ايران را در نگاه ساير اقوام آبرومندانه نگاه داشته ولی نه اينكه پيوسته سبک ادبی فرتوت را دنبال كنيم.» محمدرضا كردستانی نامبردار به ميرزاده عشقی در سال ۱۲۷۲ در همدان زاده شد . پدرش بازرگان بود. هفت ساله بود كه از مكتب به دبستان الفت و سپس به آموزشگاه فرانسوی آليانس رفت ولی پيش از پايان دبيرستان در يک بازرگانی فرانسوی به مترجمی پرداخت ، به ويژه كه زبان فرانسوی را بسيار خوب می‌دانست. 20 ساله بود كه در زادگاهش مجله "نامه عشقی" را درآورد و از جمله سروده‌های آتشين آشتی‌ناپذيرش را بر هرچه بوی سنت و آيين و سياست فرمانران می‌داد ، چاپ كرد :

«خلقت من در جهان يک وصله ناجور بود

من كه خود راضی بدين خلقت نبودم زور بود»

۲۱ ساله بود كه در گرماگرم جنگ جهانی نخست به پيروی و هواخواهی از "متحدين" (آلمان و عثمانی) به استانبول رفت و در آنجا همچون شنونده آزاد در درس‌های دانش های فراهمادی(اجتماعی) و فلسفه هنبازی می‌كرد. 24 ساله بود كه در مدت بودن در عثمانی آن زمان ، از ويرانه‌های مانده از روزگار ساسانی ديدن كرد و چند اثر از جمله نخستين اپرای ايرانی "رستاخيز شهرياران ايران" را آفريد :

«این اپرای رستاخیز نشانه دانه‌های اشكی است كه بر روی كاغذ به عزای مخروبه‌های نیاكان بدبخت ریخته‌ام».

او چند سال پايان زیوشی كوتاهش را در تهران زيست و ناگریز آنگاه که از برای خرده گیری سخت از نخست‌وزير آنگاه ، وثوق‌الدوله در پی بستن پيمان تحت‌الحمايگی ايران با انگليس به زندان افتاد و در قصيده‌ای درخواست آزادی كرد، نتوانست جلو زبان تندش را بگيرد :

« نگهداری اين كشور اگر نايد ز دست تو

چرا با دست خود بدهی، به دست انگليسانش»

۲۶ ساله بود كه ماندگارترين اثرش ، "كفن سياه" را نوشت و در اين نمايشنامه برای نخستين بار شگردهای فضاسازی سينمايی را آگاهانه به چامه اندر كرد ، از زبان گفتاری بهره جست و با نيش تند خامه بر تبعيض بر زنان به ويژه حجاب تاخت :

« با من ار يک دو سه گوینده هم‌آواز شود

كم‌كم این زمزمه در جامعه آغاز شود

با همین زمزمه‌ها روی زنان باز شود

زن کند جامه شرم‌ آر و سرافراز شود

لذت زندگی از جامعه احراز شود

ورنه تا زن به كفن سر بُرده

نیمی از ملت ایران مرده »

سرانجام نيش خامه او زورگويان و زراندوزان را چنان به هراس انداخت كه گويی مرگ زودرسش به دست گماشتگان رضاخان ، شاه پسین را پيش‌بينی می‌كند :

« هر آنچه می‌كنی بكن ای دشمن قوی

من نیز اگر قوی شدم از تو بتر كنم

من آن نیم به مرگ طبیعی شوم هلاک

وین كاسه خون به بستر راحت هدر كنم »

ميرزاده عشقی در ۳۰ سالگی در تهران ترور شد . یاد و راهش گرامی باد.

سابرینا بار

در این روز و روزگار ، بسیاری از ما آن اندازه نمی‌خوابیم که برای سرحال کار کردن در روزپسین بس باشد ، یا دیرتر از آن که باید به رختخواب می‌رویم. از همین رو ، یک کارشناس خواب پیامدهای قطعی کمخوابی بر تندرستی کلی ما در دراز مدت و کوتاه مدت را بررسی کرده است. ماتیو واکر ، نویسنده کتابی به نام «چرا می‌خوابیم؟» و استاد ارشد روانشناسی و دانشهای اعصاب دانشگاه کالیفرنیا در برکلی ، چگونگی اثرگذاری جدی خواب یا بیخوابی بر تندرستی ما را اینچنین بازنموده است :

پیش از همه این است که اگر به اندازه بسنده نخوابیم ، توانایی حافظه‌ای مغز آسیب می‌بیند. او می‌گوید: به قطع و یقین می‌دانیم که نخست از همه ، بیخوابی سبب می‌شود مغز براستی نتواند خاطرات نو بسازد ، بنابراین اگر خواب نداشته باشیم جعبه خاطرات مغز از کار می‌افتد و نمی‌توانیم آروین های(تجربه‌های) نو را به خاطرات دگردیس کنیم. اما این بدترین لطمه بی‌خوابی نیست . بیخوابی می‌تواند مغز را به زاست(تولید) بیشتر پروتئین زهراگین «بتا آمیلوید» وادار کند که در دچاری به بیماری فراموشی (آلزایمر) دخیل است. واکر می‌گوید: اساساً در خواب ژرف شبانه است که سامانه آلاینده‌زدایی مغز روی دور تند می‌افتد و آغاز به فروشستن این پروتئین زهراگین یعنی بتا آمیلوید می‌کند. «یعنی اگر هر شب به اندازه بسنده نخوابیم ، اندازه بیشتری از این پروتئین دخیل در بیماری فراموشی(آلزایمر) در مغز ما زاست می‌شود». هر اندازه هم این پروتئین بیش‌تر زاست شود ، در سالهای بالاتر بیش‌تر در معرض دچاری به زوال خِرد خواهیم بود».

واکر می‌گوید بسیاری می‌دانند که کمخوابی در ناتوان شدن دستگاه ایمنی تن هم دخیل است. او می‌گوید: یک شب که چهار تا پنج تَسوک(ساعت) بخوابیم ، یاخته‌های مصونیت‌ساز پادچَنگار(ضدسرطان) مهمی به نام یاخته‌ کشنده پرهامی(طبیعی) ، به میزان ۷۰ درصد کاهش می‌یابد. به گفته واکر ، کمخوابی خطر دچاری به سرطان روده ، پروستات یا سینه را در سالهای بالاتر می افزاید.

این در حالی است که سازمان بهداشت جهانی در سال ۲۰۰۷ رسماً  برخی از پیشه ها را که در نوبت کاری شب انجام می‌گیرند ، از برای بر هم زدن سامانه شبانه‌روزی خواب ، در رده « سرطان‌زای محتمل» جای داده است.

خواب خوش شبانه ، به بسامانی فشار خون کمک می‌کند و به همین شُوند(دلیل) است که نیاسودن(استراحت نکردن) در شب بر دستگاه دلی-رگی، اثر منفی می‌گذارد. واکر می‌گوید: اگر خواب بسنده نداشته باشیم ، دستگاه دلی-رگی باز سامان نمی شود و در نتیجه فشار خون افزایش می‌یابد . او گوشزد می‌کند که ناگریز اگر شبی شش تَسوک(ساعت) هم بخوابیم که بسیار هم کم نیست ، خطر آنکه سکته کنیم یا دچار سکته دلی کشنده شویم ۲۰۰ درصد افزایش می‌یابد. پس چه اندازه بخوابیم که به توانایی های جسم و روان‌مان لطمه وارد نشود؟ واکر می‌گوید: «بیداری بیش از ۱۶ تَسوک ، زوال جسم و روان آغاز می‌ کند ». « ذهن پس از ۱۹ یا ۲۰ تُسوک(ساعت) بیخوابی چنان از کار می‌افتد که مانند مستی می‌شویم که پشت فرمان نشسته است». واکر می‌گوید: «آهنگ بازیافت انسان» کرانه ۱۶ تَسوک(ساعت) است یعنی «برای ترمیم آسیب‌ها به کرانه ۸ تَسوک خواب نیاز داریم»

بر شالوده یک پژوهش دانشی تنها ۵۰ درصد از تک هایی که همچون دوست برگزیده ایم  براستی دوست ما هستند. بسیاری از کسانیکه که گاه خود را با ما سپری می‌کنند ، یا برای بهره بردن و به کار گیری ما این کار را انجام می‌دهند ، یا می پندارند هر چه دوستان و آشنایان بیشتری داشته باشند برایشان بهتر است . اما باید بدانید که برخی از پیغان های(روابط) ظاهرا دوستانه به مرور زمان دستخوش دگرگونی هایی می‌شوند که باید به آنها پروای ویژه داشت. پیش از هر بازنمایی باید بگوییم که ناگریز میان دوستان راستین و نزدیک هم چه بسا اختلاف نگر و برداشت بد پیش بیاید و این آزگارا نرمال است . اما اگر به موجب یک پیشامد بد و رنجش فهمیدید که رابطه‌تان بیش از حد ویران شده و به هیچ روی احساس آسایش ندارید ، شاید زمانش رسیده باشد که به این  رابطه پایان دهید. برای اینکه درک درستی از این زمینه داشته باشید ۷ نشانه‌ از یک دوستی نادرست را برایتان نوشته‌ایم. اگر این موارد در رابطه شما با دوست مدرسه ، دانشگاه یا همکارتان هست ، پیشنهاد می‌کنید هر چه چابک‌تر به این دوستیِ زهراگین پایان ببخشید.

 همیشه درباره  گرفتاری خودش سخن می گوید اما برای شنیدن گرفتاری شما گاه و حوصله ندارد

این تک ها بیشتر شما را همچون گوشی برای تهی سازی خشم ها ، حرص‌ها و گرفتاری های خود به کار می گیرند و درد دل هایشان که پایان یافت دیگر شما برایشان کرامندی ای(اهمیتی) نخواهید داشت . آنگاه مه شما گرفتاری ای داشته باشید و بخواهید با او درد و دل کنید یا سگالش(مشورت) و راهنمایی بخواهید ، با پیشه دار(مشغول) نشان دادن خود یا به بهانه پاسخ دادن به تلفن یا هر کار دیگری از شنیدن خودداری می کند . بی گمان تکی که حوصله شنیدن گرفتاری های شما را ندارد ، شایستگی بهره بردن از مهرورزی شما را هم نخواهد داشت . چنین تکی را از زندگی خود بزدایید.

از شما خرده می گیرد اما شنیدن خرده گیری شما را بر نمی تابد

راستگو بودن و خُرده گیری سازنده در دوستی بسیار کرامند(مهم) و دربایست است . اما تک های زهراگین و دوستان ناراستین می کوشند با خوار کردن یا ریشخند گرفتن از رویه یا کارهای شما ایراد بگیرند . آماژ تباری     (اصلی) این تک ها سازندگی نیست و بیشتر به سان انتقام شخصی است. اما اگر همین کار را با خودشان انجام دهید ، موضع پدافندی گرفته و هرآینه واکنش تندی از خود نشان خواهند داد.

این شما هستید که همیشه برای دیدار با هم برنامه‌ریزی می‌کنید

این تک ها هنگامی که سرشان گرم است شما را فراموش می‌کنند . اما آنگاه که تنها شدند و به تکی نیاز داشتند که زمانشان را پر کند ، بی درنگ به سراغ شما می‌آیند . از این تک ها دوری کنید زیرا تنها سرویس می‌دهید و در عوض چیزی دریافت نمی‌کنید . این کار در دراز ‌مدت آزاردهنده خواهد شد.

او می اندیشد که شما باید هرآینه تغییر کنید

هنگامی که با هم جُست(بحث) می‌کنید ، دوستتان باور دارد که همیشه شما کاستی کار(مقصر) هستید و این شمایید که باید تغییر کنید . این تک ها همیشه خود را حق به جانب می‌دانند . این روحیه برای دوستی زیانبار است.

دوست شما روحیه دوگانه دارد : یا خوب و مهربان است یا سرد و ناواگردان(بی‌تفاوت)

اگر تکی که با او در ارتباط هستید یک روز خوب است و فردای آن روز بدون هیچ شُوندی(دلیلی) با شما سرد و نامهربان برخورد می‌کند ، انسان نرمالی نیست!  بهتر است از او دوری کنید زیرا همیشه شما را در این اندیشه فرو می‌برد که چه بدی‌ای به او کرده‌اید که چنین رفتاری از خود نشان می‌دهد.

همیشه چشمدار(مراقب) سخن خود هستید تا او رنجیده یا خشمگین نشود

اگر در دوستی خود همیشه چشمدار سخنانتان هستید تا مبادا به سوی روبرو بر بخورد و خشمگین شود ، چه پافشاری برای بازپیمایی این دوستی دارید؟ تک ها با هم دوست می‌‎شوند تا دمی شادی در کنار هم داشته باشند و اگر چنین باشد و همه تَسوک ها(ساعات) در کنار هم بودن به استرس سپری شود ، همان بهتر که این رابطه پایان بیابد.

دوست شما وادارتان می‌کند با دوستان دیگر او همچشمی(رقابت) کنید

آنگاه که تکی که می پندارید دوست شماست پی در پی از مهرورزی ‌ها یا کارهای خوب دوست دیگری سخن می گوید ، در واقع می کوشد حس رشگبری و همچشمی را در شما برانگیخته کند تا بدین میانجی از هر دو سو نهایت استفاده را ببرد . اگر چنین تکی در میان دوستان شما هست بهتر است بی خیال او شوید و برای جلب خرسندی او دست به هر کاری نزده و سرویس‌دهی نکنید که آندون(بعدا) هم پشیمان شوید.

اگر بر فرض سوی روبرو همیشه زیر قول‌هایش می‌زند ، پولی که وام داده‌اید را پس نمی‌دهد ، رازهای شما را پیش دیگران بازگو می‌کند  ، سفارش می‌کنیم از این رابطه بیرون بیایید.

ریشخند گرفتن همیشه در چارچوب جوک انجام می گیرد .  اگر دوست شما بیشتر می کوشد در چارچوب خنده و شوخی حرف‌های سنگینی به کنایه بیان کند ، دو دل نباشید که تک خوبی برای دوستی نیست چرا که دوست راستین با مهربانی به شما گوشزد خواهد کرد و هرگز نمی کوشد شما را به ریشخند بگیرد.

ترس از تنهایی بزرگ‌ترین دشمن انسان‌هاست . گاهی برای اینکه تنها نباشیم هر آدمی را وارد زندگی خود می‌کنیم. چه بسا شاید رفتارهای بد یک تن را برتابیم . اما این را به خاطر داشته باشید ، اگر شما انسان فراهمادی(اجتماعی) و پذیرفته ای باشید ، تک های نو راهشان را به زندگی‌تان پیدا خواهند کرد.

اگر یک دوست  دیرین یا همکلاس مدرسه کارهایی می‌کند که جز رنجش دستاوردی برای شما ندارد ، بهتر است به دوستی خود پایان دهید .

شما احساسات واگردانی(متفاوتی) به او دارید . خشم ، دلبستگی و نرنجش . در چنین زمانی باید ببینید کدام یک از احساسات شما نیرومندتر هستند و آیا گرایش دارید که رابطه خود را به همین منوال بازپیمایید یا خیر.

اگر نمی‌خواهید دیگران در این میان موش بدوانند و خبر ببرند و خبر بیاورند ، سفارش می‌کنیم بریدن دوستی خود را آشکار نکنید . بکوشید کم کم از تکی که شایسته دوستی نیست فاصله بگیرید تا کسی آنرا در نیابد ، اما کم کم به رابطه خود پایان داده باشید.

اگر شما بیش از زمانی که سوی روبرویتان در زندگیتان بوده به خودتان برسید ، دودل نباشید که دل او برایتان تنگ خواهد شد .  یک راستینگی هست و آن این که اگر شما برای خودتان ارزش داشته باشید ، نزد دیگران هم ارزشمند خواهید بود . گاهی همه چیزی که یک تک به آن نیاز دارد این است که تلنگری به او بزنیم تا یادش بیاید که چه چیزی را از دست داده است .

فرتورهایی هایی از خودتان در حال خوشگذرانی بگذارید

اگر پس از جدایی از عشق زندگی تان اینطور نشان دهید که رنجیده و افسرده هستید ، او هیچ پروایی به شما نخواهد کرد . اما به وارون ، اگر بکوشید شادمان باشید ، رشک او را بر انگیخته اید . بنابراین در توربست های فراهمادی(شبکه های اجتماعی) فرتورهایی از خود را که در حال خوشگذارنی هستید بگذارید . ناگریز اگر در حال خوشگذرانی هم نبودید ، از دوستانتان بخواهید که با شما یک فرتور گروهی بگیرند و آن را در برگه تان آپلود کنید. دلارام باشید که سوی روبری شما ، از این که در این پیغان ها(شرایط) در کنار شما نیست ، اندوهگین شده و واکنش نشان خواهد داد.

برای او آرزوی خوشبختی کنید

زمانی که ما عشق از دست رفته مان را می بینیم یا با او پس از چندی دیدار می کنیم ، گاهی رنجیده و افسرده می شویم . اما شما باید این احساس را در خود سرکوب کنید . اگر به هر شُوند(دلیل) با او برخورد کردید ، بکوشید که خودتان را خوب نشان دهید . بجای گله کردن ، برای او آرزوی بهترین ها را داشته باشید . این رفتار خردمندانه برای سوی روبرویتان تلنگری خواهد بود که بداند چه کسی را از دست داده است . اگر این برخورد ، واپسین برخوردی باشد که او با شما داشته ، رفتار مثبت شما تا همیشه ذهنش را درگیر خواهد کرد.

به زندگی نرمال خود بازگردید

همیشه بایا نیست که برای دلتنگ کردن دیگران به سویشان بروید ، گاهی تنها چیزی که شما به آن نیاز دارید این است که زندگی عادی خودتان را داشته باشید . بگذارید که او ببینید شما بدون او هم می توانید زندگی کنید. همین برای او بس ست تا بخواهد که در بخشی از زندگی جداسر(مستقل) شما هنباز(شریک) باشد . اگر او از بیرون ببیند که شما زندگی نرمال و برنامه های همیشگی خودتان را دارید ، هرآینه می خواهد که از کنج دید نزدیک تری با شما در ارتباط باشد.

به خودتان بیشتر برسید

اگر شما بیش از زمانی که سوی روبرویتان در زندگیتان بوده به خودتان برسید ، بی گمان دل او برایتان تنگ خواهد شد .  یک راستینگی هست و آن این که اگر شما خودتان را با ارزش ندانید ، دیگران هم شما را ارزشمند نخواهند دانست .  بنابراین هر چه بیشتر برای خودتان زمان بگذارید ، سوی روبرویتان را بیشتر برای نزدیک شدن به خودتان برانگیخته اید . جامه هایی را بپوشید که او دوست دارد ، موهایتان را مدلی که او داست دارید بیارایید و... او برای این که به شما بگوید چه اندازه زیباتر از پیش شده اید، به سویتان خواهد آمد.

واخیده(فاصله) تان را نگهدارید

واخیده آدمها را دلتنگ می کند . اگر شما بکوشید که پی در پی به سویش بروید و با او سخن بگویید ، او را از خود دور کرده اید . یادتان باشد ، اگر می خواهید که دل سوی روبروتان برای شما تنگ شود ، باید واخیده تان را با او نگهدارید . هر چه بیشتر در دسترس باشید ، گمان دلتنگ کردن او را کاهیده اید . آیا او می تواند دلش برای کسی که ترکش نمی کند ، تنگ شود؟!

دلتنگیتان را پنهان کنید

اگر آنکه می خواستید بسویتان بازگشت و احساس پشیمانی کرد ، ناگریز اگر می خواهید که به او کارپروای(فرصت) دوباره ای دهید ، کمی شکیب(صبر) کنید . نرمش پذیری در این پیغان ها(شرایط) کار خردمندانه ای نیست . جوری برخورد کنید که او نیندیشد برای شما همان آدم پیشین است . به او نگویید که دلتان برایش تنگ شده و چه اندازه برای بازگشت اش روزشماری می کردید . در آغاز کمی خشک و سرد با او برخورد کنید و از زندگیتان جزییات چندانی آشکار نکنید ، بگذارید که او خودش برای دریافت شنوادان(اطلاعات) بیشتر و به دست آوردن دل شما بکوشد.

برای خودتان زمان بگذارید

به زندگیتان بیندیشید . شما چه کسی بوده اید؟ چه کسی دوست دارید باشید؟ بکوشید که برای خودتان گاه بیشتری بگذارید و دگردیس به انسان بهتری شوید . شما باید الگوی دیگران باشید ، تکی که به تنهایی هم کامیاب است . خودباوری بالا می تواند یکی از کرامندترین(مهمترین) برانگیزنده ها برای بازگشت سوی روبرویتان باشد، پس خودتان را دست کم نگیرید.

از کامیابیهایتان سخن بگویید

همه ما به آدمهای کامیاب می گراییم . اگر تک روبرویتان ببیند که شما در نبود او به کامیابی های بسیاری دست یافته اید ، هرآینه سویتان می گراید . بنابراین بکوشید که در هر پیغانی(شرایطی) بهترین باشید تا نه تنها گرداگردتان ، که گرامی ترین تک زندگیتان هم از کنار شما بودن به خود ببالد.

پروفسور جیم فالون که استاد روانپزشکی و رفتار انسانی در دانشگاه ارواین کالیفرنیا است ، پیشه دار انجام خوانشی روی اسکن مغزی کُشندگان(قاتلان) بود و از خود و هموندان خانواده‌اش هم همچون گروه گواه یا کنترل استفاده می‌کرد . هنگامی که به واپسین اسکن رسید ، با موردی برخورد کرد که به گفته خودش نشانه‌های آسیب آشکارا در آن دیده می‌شد. او به بی بی سی گفت: " به ویژه کارانی(متخصصانی) که اسکن‌ها را برایم آورده بودند ، نگاهی انداختم . اندیشیدم دارند سر به سرم می‌گذارند . گفتم : ' متوجه شدم ، اسکن یکی از کُشندگان را میان اسکن‌های هموندان خانواده‌ام گذاشته‌اید'. اما آن‌ها پاسخ دادند:‌ 'نه این راستینگی دارد.' " سپس من گفتم: 'اسکن مال هر کسی که هست ، این آدم نباید آزادانه در انجمن بچرخد . چه بسا آدم بسیار خطرناکی باشد .' این بدترین الگویی بود که تا آن زمان در اسکن مغزی یک بیمار سایکوپات دیده بودم . برچسبی که نام دارنده اسکن را پوشانده بود برداشتم … و آن اسکن مال خودم بود. "

آیا چنین کسانی خطرناکند؟

فالون هیچگاه کسی را نکشته و خودش را "مردی دوست‌داشتنی" توصیف می‌کند . پس او چطور می‌تواند یک سایکوپات باشد؟ او می‌گوید: "من یک سایکوپات فراهمادی(اجتماعی) هستم و برخی از ویژگی‌های پادفراهمادی(ضد اجتماعی) و مجرمانه که در دیگران هست را ندارم." برابر تخمین‌ها به طور تقریبی از هر ۱۰۰ تن از ما ، یک تن روان آزار است. اما با این‌که شمار بسیاری از تبهکاران خشن در این دسته جای می‌گیرند ، مورد دکتر فالون نشان داده ، همه لزوما رفتارهای خشونت آمیز از خود نشان نمی‌دهند.

پرسش اینجاست که آیا این اختلال منش همراه با تک زاده می‌شود یا از تربیت او نشات می‌گیرد؟ اسکن‌های مغزی نشان داده‌اند کار برخی از بخش‌های مغز در سایکوپات‌های خشن با تک های دیگر واگردان(متفاوت) است. آن‌ها در بخش‌ جلوی مغز خود ماده خاکستری کمتری دارند. این بخشی از مغز است که در درک احساسات دیگران نگاری کلیدی ایفا می‌کند. این بخش از مغز افزون بر این ، آنگاه که ما به رفتارهای اخلاقی می اندیشیم پر کار می شود. آمیگدال ، بخشی از مغز که احساس ترس معمولا به آن بربسته می‌شود در سایکوپات‌ها کوچک‌تر است. این واگردانی ها(تفاوت‌ها) اگر در سال های کم دیده شود ، چه بسا به این معناست که این اختلال منشی در تک ریشه ژنتیکی دارد. از سوی دیگر اگر مغز را همچون یک ماهیچه در نگر بگیریم ، تک های سایکوپات چه بسا روی این بخش‌ها کارآزمایی(تمرین) انجام نمی‌دهند و به همین شُوند(دلیل) کارشان هم کمتر شده ، پیشامدی که می‌تواند هوده گونه فرهیخت(تربیت) یا انجمن پیرامون آن‌ها باشد. خانواده فالون را همچون یک نمونه در نگر بگیرید. اسکن‌های مغزی نشان داده‌اند پرکاری برخی از بخش‌های مغز در بیماران سایکوپات خشن با تک های دیگر واگردان است.

خانواده چه هَنایشی(تاثیری) دارد؟

تازه پس از آن اسکن مغزی گیج‌کننده در سال ۲۰۰۵ بود که تکه های پازل کم کم برای فالون کنار هم جای گرفتند . او پروادار(متوجه) شد ویژگی‌های روان آزارانه با او آغاز نشده بودند و در درخت خانوادگی‌اش ۷ متهم به کشتن هستی داشته است. فالون کتابی را به یاد آورد که مادرش سال‌ها پیش به او داده بود ،‌ کتابی درباره یکی از نیاکانش که در دهه ۱۶۷۰ می زیست و نخستین مردی بود که در دوران مستعمره‌های آمریکا مادر خود را کشته بود. لیزی بوردن ، یکی از خویشان او در سال‌های دور هم در ۱۸۸۲ به کشتن پدر و مادرخوانده‌اش با یک تبر متهم شد . او سرانجام به دیسه بحث‌برانگیزی بیگناه شناخته شد اما داستان وحشتناک این تبهکاری تا به امروز هم زنده مانده است . فالون می‌گوید می‌تواند بفهمد چرا در پیغان های(شرایط) ویژه ،  رفتارهای سایکوپاتی نشان می‌دهد . لیزی براون یکی ازخویشان سال‌های دور فالون در ۱۸۹۳ دادگاهی شد و کمی پس از انگ کشتن پدر و مادر خوانده‌اش با تبر بیگناه شناخته شد . او همچون نمونه ای خستو (اعتراف) می‌کند اگر روز خاکسپاری یکی از بستگان می‌فهمید جایی دیگر مهمانی یا بساط خوشگذرانی به راه است، چه بسا این توانایی را داشت که در آن مراسم شرکت نکند . او می‌گوید می‌‌داند " این کار درست نیست." "پرسمان این است که می‌دانم یک جای کار نادرست است اما باز هم اهمیت نمی‌دهم . نمی‌دانم چجور بازنمایم . در یک جایگاهی هستی که به خودت می‌گویی این درست نیست اما برایم پشیزی اهمیت ندارد. " با این تفاسیر اگر فالون ذهن و ژن یک کَشنده را دارد ، چرا کُشنده(قاتل) نیست؟

هَنایش(تاثیر) پیغان های(شرایط) پیرامون(محیط)

پاسخ پرسش بالا این است : دوران کودکی شاد می‌تواند هَنایش(تاثیر) ژن‌های منحوس را خنثی کند . بستگی دارد پیشامدهای دوران کودکی برانگیزنده انگیزش این ژن‌ها شده باشد یا نه . فالون می‌گوید:‌ "اگر ژن به اصطلاح پرخطرتر را داشته و در سالهای کم بد رفتاری دیده باشید ، گمانه داشتن یک زندگی مجرمانه در شما بالاتر است . اگر این ژن را در خود داشته باشید اما با شما بدرفتاری نشده باشد ، خطر بسیاری نیست . خود ژن به تنهایی روی رفتار هَنایش چندانی نمی‌گذارد اما در پیغانهای(شرایط) پیرامونی(محیطی) ویژه ، اوضاع بسیار جدا خواهد بود." فالون می‌گوید " کودکی فراآیینی" داشته و همین برانگیزنده ژن‌های بی اثری منحوس او شده است. "در فیلم‌ها و فرتور‌های دیرین خانواده همیشه شاد و شنگول و خنده کُنان هستم . همه زندگی‌ام همین‌جور بوده است . به گمان بسیار این براگیزنده خنثی شدن همه کنشگرهای ژنتیکی بوده و از میان رفتن اثرشان را در پی داشته است." تک های با توان همدلی مهرورزی پایین ،‌ به سختی از نگر مهرورزی درگیر گرفتاری های دیگران می‌شوند.

سایکوپات سودمند

اینجنین با اینکه زیست‌شناسی کرامندی(اهمیت) بسیاری دارد ، ویک آنگاه که سخن از گمانه مجرم شدن یک تک در میان است ، نمی‌توان آزگارا به آن استناد کرد . فالون می‌گوید این که بتوانی با خونسردی و بدون درگیر شدن با احساسات به یک زمینه بنگری ،  جنبه‌های برجا(مثبت) خودش را هم دارد .  یکی از این جنبه‌های برجا(مثبت) این است که دوستان و خویشان فالون هرگاه به سِگالش(مشورت) نیاز داشته باشند ، به سراغ او می‌روند . او می‌گوید: " می‌توانم دو تَسوک(ساعت) کنارشان بنشینم ، آن‌ها گریه کنند و از بُن(اصلا) واکنش احساسی نشان ندهم . اما آن‌ها را درک می‌کنم و می کوشم کمکشان کنم . می‌توانم یک تحلیل بدون احساسات اما باریک و راستگویانه به آن‌ها دهم . من در آنچه همدلی شناختی نامیده می‌شود نمره بسیار بالایی می‌گیرم اما در همدلی مهرورزانه نمره‌ام بسیار پایین خواهد بود . این جور که پیداست تک های به سان به من برای انجمن بیشتر می کوشند ،  پول بیشتری پیشکش می‌کنند و بیشتر درگیر انجام کارها به دیسه راستین هستند . اما اگر بخواهی کنارشان گریه کنی ، به سختی نا امیدتان خواهند کرد. "

محمد علی فروغی

نامه‏ایست که مرحوم محمد علی فروغی (ذکاء الملک) در موقعی که وزیر مالیه بوده‏ به ادرات مالیه کشور بطور متحد المآل فرستاده یعنی درسی است که به همگان داده است.

سرچشمه : یغما سال نهم مهر ۱۳۳۵ شماره ۷ (پیاپی ۹۹)

این اوقات بعضی اصطلاحات جدید میان نویسندگان شایع شده که با طبع زبان‏ فارسی و فصاحت منافی است و لازم است بادرات وزارت مالیّه تذکر داده شود که از استعمال آنها احتزاز کنند و از این جهت از فاسد شدن و تغییرشکل بیجا یافتن زبان‏ فارسی جلوگیری نمایند . از جمله آن اصطلاحات از نقطه نظر است که ترجمهPoint De vue  می‏باشد.

اولا- باید دانست که این اصطلاح فرانسه سابقا هم در فارسی عبارت داشته‏ و لازم نبوده است ترجمه تحت الفظی برای آن درست کنند.

ثانیا- همان عبارت ترجمه را هم غالبا بی جا و بی مورد استعمال میکنند . مثلا مینویسند : از چه نقطه نظر این‏کار را کردند و حال آنکه باید گفت به چه ملاحظه‏ یا به چه جهت یا به چه مناسبت ، یا باید گفت منظور شما از این کار چه بود و قس علیهذا.

یا مثلا مینویسند : خاک ایران از نقطه  نظر معدن غنی است . غافل از اینکه‏ معدن نقطه نظر ندارد! نقطه نظر راجع به انسان است و در عبارت فوق باید گفت : از جهت معدن.

نیز مینویسند : مثلا از نقطه نظر مصالح مملکت و حال آنکه سیاق فارسی‏ آن است که بگویند : به ملاحظه،  یا به رعایت ، یا برای ، یا نظر به مصالح مملکت و قس علی ذلک . عبارات فوق مختصرتر است و هم بهتر و هم غلط نیست ، زیرا که در موارده مذکوره حتی در زبان فرانسه «نقطه نظر» استعمال نمیکنند ، البته اگر جایی که در فرانسه این عبارت را بکار میبرند ، ما هم در فارسی بگوییم آن قدر قبیح‏ نخواهد بود ، اما باز اگر از این عبارت احتزاز کنیم و آنچه سابقا میگفتیم بگوئیم بهتر است و آن عباراتی است از این قبیل : به اعتبار یا از حیث یا از جنبه . .مثلا در فرانسه‏ میگویند : «اگر باین قضیه از نقطه نظر قضائی نگاه کنیم» ، اما در فارسی بهتر آنست‏ بگوئیم : به اعتبار قضائی یا از جنبه قضائی یا از حیث قضاوت و قس علیهذا.

همچنین خواهش میکنم ادارات این‏ نوع عبارت ننویسند : فلان‏چیز صورت‏ عجیبی بخود گرفته . سابقا میگفتیم بصورت عجیبی درآمده است یا صورت عجیبی‏ پیدا کرده . نمی دانم بخود گرفته اصطلاح کجاست و چه حسنی دارد؟

از عبارات خیلی قبیح که این اوقات دیده میشود این است : تحت وضعیات‏ کنونی چرا نمی‏نویسند : با اوضاع کنونی ، یا : با حالت حالیه ، یا : با این حال . استعمال‏ «تحت»در این موارد چه لطفی دارد؟

استعمال الفاظ وضعیت و موقعیت برای چیست؟ عربی اصل که نیست . فصحای‏ فارسی ‏زبان هم که استعمال نکرده‏اند ، اگر جعل و اختراع است چه مزیت و لزومی دارد؟

باری مقصود این است دوائر تحریریه را متوجه کنید این شیوه فارسی‏ نویسی که‏ امروز از مترجمین به ادرات و حتی به عموم مردم سرایت کرده زبان فارسی را رو به فساد میبرد و حیف است و بعدها اگر این قسم عبارات در مراسلات دیدم امضا نخواهم کرد.

عبدالله مراد‌علي‌بيگي

علماي تاريخ و نژاد بر استواري اين راي كه تيره‌هاي ” كرد “ از اصيل‌ترين تيره‌هاي نژاد ايراني هستند ، اتفاق نظر دارند. به باور زبانشناسان ، زبان كردي با لهجه‌هاي گوناگون آن ، ضمن آن كه خود يكي از فروع زبان های ايراني است ، با فارسي رايج ، در الفاظ و معاني ، قرابت و پيوستگي بي‌مانندي دارد  بطوري كه بيش‌تر واژه‌هاي دو زبان، هم در ريخت لفظ و هم در ساخت معني ، از يك ريشه‌ مشترك مشتق مي‌گردند . از سوي ديگر ، آن دسته از واژگان باستاني كه در زبان كردي به كار مي‌روند ، ميان ديگر تيره‌هاي ايراني ، چونان گيل ، تات ، پشتون ، تاجيك و ... همچنان به كار گفتار مي‌آيد.

آيين‌هاي ايراني ، مانند نوروز ، مهرگان ، يلدا ، سده و ...، ميان كردان با شكوهی بي مانند ، برپا مي‌گردد و از تقدسی ويژه برخوردار است . تا امروز هم در ميان گروه‌هاي بزرگي از كردان كه به فرقه‌هاي كهن ديني اين سرزمين منسوبند ، ردپاي بسياري از باورهاي ” مغاني “، ” مزدايي “، ” مزدكي “، ”زرواني “ و ” مانوي “ ديده مي‌شود كه نمادي از اعتقاد مشترك باستاني ، آنان با كيش‌هاي ملي ايرانيان مي‌باشد. از اين گذشته ، روايات تاريخي ، طايفه مغان يا نگهبانان دين باستاني ايران را از قوم ماد ، يعني از تيره كردان معرفي مي‌كنند. وجود آتشكده بزرگ ” آذر گشنسب “ در تخت سليمان كه آتش مقدس آن بيش از هزار سال خاموشي نگرفت، اين نظر را تقويت مي‌كند.

به گواهي تاريخ ، از همان آغازکه سرنوشت مشترك و تاريخي اقوام ايراني رقم زده مي‌شد ، كردان نقش بنياديني در شكل‌گيري محتوم آن داشته‌اند . چنانكه در جنبش بزرگ ايراني نژادان براي جاي‌گيري در بخش‌هاي باختري و جنوبي فلات ايران ، كردان به همراه پارسيان ، پيش‌آهنگ ديگر ايرانيان بوده‌اند. دولت بزرگ ماد ، يا نخستين دولت سترگ ايراني پايه گرفته بر فلات ايران ، ” كرد “ شمرده مي‌شود  زيرا كه مادها ، اسلاف كردها هستند. كوروش بزرگ كه توانست  آرمان مادها را تحقق بخشد و فلات ايران را به زير يك پرچم درآورد ، از سوي مادر نسبت به كردان مي‌برد . اردشير بابكان بنياد‌گذار دولت بزرگ ساساني كه نسبت به بازرنگيان مي‌رساند ، كرد تبار به شمار مي‌آمد. روايت‌هاي تاريخي به روشني مي‌نماياندكه طايفه ” بازرنگيان “ فارس ، از تيره‌ كردان آن سرزمين بوده‌اند ، همانگونه كه طايفه‌ شبانكاره هم كه از اواخر دوره‌ آل‌بويه ، در درازاي چند سده در بخشي از سرزمين فارس ، صاحب قدرت و شوكت بوده‌اند ، از تبار كردان سرزمين فارس بشمارند.

تيره‌ ايراني نژاد كرد در طول تاريخ ، نه تنها داراي سرنوشت مشترك با ديگر تيره‌هاي ايراني نژاد فلات ايران هستند ، بلكه در دوره‌هايي از زندگي ملت ايران ، با بر دوش كشيدن رسالت راهبري جامعه‌ بزرگ اقوام ايرانی، توانستند شكوهمندترين دوران سرافرازي تاريخ ايران را نيز پديد آورد . كشش‌هاي تاريخي اين سرنوشت مشترك، سبب شده است كه حتی در دوران تجزيه‌ سرزمين‌هاي كرد‌نشين از ايران ( چه به‌هنگام تسلط جبارانه امپراتوري عثماني و چه در زمان حكومت غاصبانه‌ دولت‌هاي مخلوق استعمار بر اين سرزمين‌ها )، فرياد آزادگي بخش وحدت خواه مردم كرد براي پيوند با ميهن بزرگ جامعه‌ اقوام ايراني، خاموشي نگيرد. امپراتوري عثماني، از زمره‌ حكومت‌هايي بود كه پس از حكومت‌هاي تازيان، ” دين “ را ابزار كشور گشايي و سركوب ملت‌ها و اقوام ديگر قرار داد. به گفته‌ ” فردوسي “

زیان كسان از پي سود خويش

بجويند و دين اندر آرند پيش

در اين ميان، تنها مانع برابر به بردگي كشاندن ملت‌ها به نام دين از سوي امپراتوري عثماني، ملت ايران بود . از اين رو ، امپراتوري مزبور نه تنها با ملت ايران ، بلكه با همه‌ وابستگان نژادي و فرهنگي ملت ايران ، در ستيز بود. قتل‌عام مكرر شيعيان و سركوب بي‌وقفه كردها ، از چنين دشمني‌ها ، ريشه مي‌گرفت. در سال‌هاي پایانی دهه آغازين سده بیستم ، ” ترك‌هاي جوان “ در صحنه‌ سياسي امپراتوري عثماني  پديدار شدند . تداوم انديشه‌ آنان در قالب ” حكومت‌هاي كنوني تركيه “ موج تازه‌اي از دشمني و تهاجم بر ضد تيره‌هاي وابسته به ملت ايران را در پي داشت. بدين‌سان ، در آستانه‌ فروپاشي امپراتوري عثماني و زايش حكومت تركيه، ” شوونيسم نژادي “، جانشين ” شوونيسم مذهبي “ شد . نماد اين سياست تهاجمي نژادگرايانه ، خلق پندار ” پان‌تركيسم “‌ ، از سوي ترك‌هاي جوان بود كه تا به امروز نيز  همه‌ حكومت‌هاي حاكم بر تركيه ، ميراث خونين آن را به دوش مي‌كشند. اگر در گذشته ، امپراطوري عثماني ” دين “ را ابزار سركوب قرار داده بود ، دولت‌هاي تركيه در قالب انديشه‌هاي نژادگرايانه، سياست قوم‌كشي و پاك‌سازي نژادي را به مورد اجرا گذارده‌اند. از آشكارترين تظاهرات سياست‌هاي مزبور ، قتل‌عام بيش از يك ميليون و نيم تن از هم‌فرهنگان ، هم‌تاريخان و همريشگان ارمني ما،  در 24 آوريل 1915 ( پنجم اردي‌بهشت ماه 1294 ) و كوشش در زدودن کیستی اصيل كردها ، زير نام ” تركان كوهستاني “ است.

در آغاز ، برخورد كردهاي سرزمين‌هاي تجزيه شده برابر تبليغات و اقدامات نژادگرايان ” ترك “، شكل فرهنگي ـ سياسي داشت . بدين سان كوشش بر اين بود تا بيش‌تر ، بر کیستی تاريخي و ايراني و آريايي كردها تاكيد شود. اما به زودي با افزايش فشار توام با خشونت و كشتار براي ” ترك ساختن “ كردها و كردستان ، مقاومت‌ها ، ژرفاي بيش‌تري يافت . بدينگونه که مبارزه براي پدافند از حقوق تاريخي و نژادي كرد ، به صورت خيزش‌هاي مسلحانه در گوشه و كنار كردستان آن سوي مرز ظاهر شد . مبارزات مسلحانه‌ ” شيخ سعيد هرتوشي “ و ” سيد عبدالقادر نقشبندي “ از اقطاب فرقه نقشبندي در سال‌هاي پاياني دوران امپراتوري عثماني را مي‌توان از مهم‌ترين هسته‌هاي اوليه اين مقاومت و خيزش مسلحانه نام برد.

بدنبال فروپاشي امپراتوري عثماني در پايان جنگ جهاني نخست و ايجاد حكومت‌هاي به اصطلاح عربي از سوي استعمار انگليس و فرانسه بر پهنه‌ متصرفات امپراتوري مزبور در خاور ميانه ، دامنه‌ تجاوز بر كردها نيز گسترش يافت. اين بار در كنار عنصر ترك ، عنصر عرب نيز دست‌ اندر كار اجراي ” سياست زمين سوخته “ در سرزمين‌هاي كرد نشين و ” نسل كشي “ كردها شد . برابر شدت يافتن ” كرد ستيزي “، دولت‌هاي استعمارگر و حكومت‌هاي دست نشانده‌ آنان ، مقاومت رهايي بخش و نبرد مسلحانه‌ كردها نيز ، به سرتا‌‌‌سر كردستان اشغالي گسترده شد. در اين ميان، رستاخيز آزادگي بخش ايراني نژادان كرد در قلمرو كشور استعمار ساخته عراق ، به سبب پيوندي كه از آغاز ، با مبارزات ضد استعماري شاخه ديگري از وابستگان فرهنگي ايران ، يعني اكثريت شيعيان آن سرزمين داشت، از برجستگي ويژه‌اي برخوردار مي‌باشد. خيزش‌گران ” كرد “ و ” قيام‌گران “ شيعه ( دو شاخه‌ نژادي و فرهنگي وابسته به ملت بزرگ ايران ). در مواقع بسيار و با هم‌آهنگ كردن مبازات بر ضد استعمار انگليس و حكومت دست‌ نشانده‌ بغداد ، خيزش‌هاي همگاني و فراگيري را در سرتاسر عراق برپا كردند . چنانچه به هنگام خیزش شيعيان در اوايل شهريور 1301 خورشیدی ( اواخراوت 1922 ) بر ضد دولت استعمارگر انگليس و حكومت دست‌نشانده‌ آن در عراق كه شهرهاي مذهبي ميانرودان و نيز شهر بغداد را فرا گرفت ، ”شيخ محمود برزنجي “ قطب بزرگ فرقه‌‌ قادري براي كاستن از فشار نيروهاي مشترك انگليس و عرب بر قيام‌گران شيعه ، سرتاسر كردستان واقع در قلمرو عراق را بر عليه آنان شورانيد . بدينسان ، قيام عليه سلطه‌ ظالمانه‌ استعمار ، همه جاي عراق را دربرگرفت. رزم‌جويان ” كرد “ در اين نبردها ، ضربات سختي بر نيروهاي مشترك انگلستان و عرب وارد ساختند و شهرهاي كردنشين بسياري را از اشغال آنان خارج كردند . شيخ محمود برزنجي در مناطق آزاد شده‌ كردستان آن سوي مرز ، حكومت ” آريايي كرد “ را اعلام داشت. اگرچه دولت انگليس پس از مدت‌ها و با تحمل تلفات بسيار توانست به كمك نيروهايي كه از هندوستان آورده بود ، خیزش همگانی مردم ميانرودان را سركوب كند ؛ اما اقتدار استعمار انگليس با اين خیزش دچار آسيب فراوان گرديد و از هيبت و قدرت آن نه تنها در ” ميانرودان “، بلكه در شبه قاره‌ هند نيز كاسته شد.

با آغاز جنگ جهاني دوم ، هم‌آهنگي ميان جنبش ” كرد “ و نهضت شيعيان ، به صورت قيام‌هاي گسترده و همگانی بر نيروهاي انگليس و حكومت زاده‌استعمار در ميانرودان  نمايان شد. بر اثر اين خیزش‌ها و پشتيباني همگانی مردم ، رشيد‌عالي گيلاني در هژدهم فروردين ماه 1319 خورشیدی ( 7 آوريل 1940 ) ، قدرت را در عراق به دست گرفت. سران حكومت دست نشانده‌ بغداد از عراق گريختند . دولت انگليس با بهره گيري از نيروهاي مستقر در اردن و پايگاه‌هاي هوايي خود در عراق ، پس از نبردهاي خونين بسيار ، سرانجام خیزش را سركوب كرد ؛ اما ميانرودان و به ويژه مناطق كرد نشين اين سرزمين ، همچنان ناآرام ماند. كردان ساكن شمال عراق ، در سال 1319 خورشيدي ( 1940 ميلادي ) براي ادامه‌ مبارزه ، حزب هيوا ( اميد ) را بنياد گذاردند . اما كمونيست‌ها كه در جريان جنگ جهاني دوم ، متحد انگليس‌ها بودند ، با رخنه در صفوف حزب ” هيوا “، سبب انشعاب اين حزب شدند.  پس از اين ناكامي ، گروه‌هاي مبارز كرد و برخي عناصر ناسيوناليست جدا شده از حزب هيوا ، تشكيلات نوینی را به نام حزب رزگاري ( آزادي ) سازمان دادند . در سال 1325 خورشيدي ( 1946 ميلادي ) گروه‌هاي پرکار دو حزب زرگاري و ” هيوا “ براي تشكيل جبهه‌اي یکتا ، در همايشي گرد هم آمدند و ” پارت دموكرات كردستان “ ( آن سوي مرز ) را بنياد نهادند. همايش به اتفاق آرا، ملا مصطفي بارزاني رهبر جنگ‌جويان كرد را كه در آن هنگام در حال نبرد با نيروهاي حكومت بغداد بود ، به عنوان دبير كل حزب نوین برگزيد . در بيانيه‌ اين همايش ، پدافند از حقوق تاريخي و نژادي همه‌ ايراني نژادان و وابستگان فرهنگي آنان در عراق ، آرمان مبارزاتي پارت دموكرات كردستان اعلام گرديد . به دنبال كنگره‌ مزبور، روزنامه خبات (كوشش ) به عنوان ارگان رسمي و تئوريك پارت دموكرات كردستان ( آن سوي مرز ) منتشر گرديد. با تشكيل پارت دموكرات كردستان ( آن سوي مرز )، مبارزه با حكومت بغداد و سياست‌هاي تبعيض نژادي آن ، فراگيرتر شد . رستاخيز كردستان  ( آن سوي مرز ) واروی همه‌ توطئه‌ها و كارشكني‌هاي دشمنان، به پيروزي‌هاي بزرگي در بعد سپاهی و سياسي دست يافت و توانستحقانيت خود را در درون و بیرون عراق بر همگان آشكار كند. ملا مصطفي بارزاني(پدر مسعود بارزانی) با اعلام اين نظر كه ” هر كجا كرد زندگي مي‌كند آنجا ايران است “ همواره بر پيوند ناگسستني تاريخي و نژادي كردان با ديگر ايرانيان تاكيد داشت . خواست مردم ايران نيز در ابراز همبستگي با تيره‌هاي ايراني‌نژاد نشسته در سرزمين‌هاي‌تجزيه شده ، در اعلام برادري ميان پان ايرانيست‌ها و پارت دموكرات كردستان آن سوي مرز، متجلي شد.

آرمان حزب پان ايرانيست، بر وحدت تيره‌هاي ايراني تبار و صيانت از جامه‌ بزرگ اقوام ايراني استوار است. همدلي مردم ايران ، با نداي وحدت خواه رستاخيز كردان آن سوي مرز، در ” منشور سربلندي “ پان ايرانيست‌ها ( بيست و هشتم آذر ماه 1343 )، چنين اعلام گرديد :

بند 3 ـ از حقوق همميهنان كرد و ديگر ايرانيان كه در ميان عرب‌ها به سر مي‌برند ، پشتيباني كنيد.

بند 5 ـ عراق كشور عربي نيست . اين خطه از آن كردها و ديگر ايرانيان و اقليتي از تازيان است.

بند 6 ـ پيوستن حكومت عراق به جرگه‌ حكومت‌هاي عربي ، سلب حقوق همميهنان ايراني ما ، در خطه باستاني تيسفون است.

بند 7 ـ بگذاريد جهانيان به تبعيضات و حق‌كشي‌هاي حكومت عراق نسبت به كردها و ديگر ايرانيان آن سامان، آگاه شوند.

در مقدمه اين منشور آمده بود كه پان ايرانيست‌‌‌ها ، خود را ملزم به پدافند از كردان و ديگر ايرانيان ساكن عراق مي‌دانند.

پان ايرانيست‌ها كوشش فراواني در رساندن آوای مظلوميت رستاخيز كردان آن سوي مرز ، به گوش جهانيان و آشكار كردن جنايات ضد‌بشري و تبعيض ‌نژادي حكومت خودكامه‌ بغداد بر عليه كردان و ديگر وابستگان نژادي و فرهنگي ايران و ديگر اقليت‌هاي ساكن عراق، به عمل آوردند . از جمله اين اقدامات  مي‌‌توان از نامه‌هاي دفتر مركزي حزب پان ايرانيست به آقاي ” تانت “ دبير كل وقت سازمان ملل متحد در سال‌هاي 1343 و 1344 ياد كرد. در بخش‌هايي از نامه‌ چهارم بهمن ماه 1344 ( 24 ژانويه 1996 )، دفتر مركزي حزب پان ايرانيست به آقاي ” تانت “ دبيركل وقت سازمان ملل متحد آمده بود  :

...  حوادث و وقايع يك صد و پنجاه سال اخير كه به دنبال نفوذ سياست‌هاي استعماري اروپا در آسيا به وقوع پيوست ، منجر به‌حوادث غير طبيعي وغير اصولي در تقسيم‌بندي‌هاي سياسي در اين منطقه گرديد كه از آن جمله طرح ايجاد دولت عراق پس از جنگ جهاني اول مي‌باشد . به همان جهت نيز حكومت اين منطقه را در اختيار اقليت عرب قرار دادند كه اين امر خود تجاوز آشكار به حقوق اساسي و انساني و سلب حقوق حقه‌ اكثريت مردم كشور عراق بوده است.  از آنجا كه اكثريت مردم كشور عراق، همواره بر اعاده‌ حقوق اساسي و تاريخي از دست رفته‌ خود كوشش‌هاي پي‌گير داشته‌اند ، هدف اقليت حاكم بر كشور مزبور ، اين بوده است كه با نهايت شدت، مبادرت به ريشه‌كن ساختن اين جنبش‌ ها نمايد . به همان جهات ، مبارزه با زبان ، آداب و فرهنگ اكثريت غير عرب سرزمين عراق ، كوشش براي از میان بردن آثار تاريخي موجود در عراق ، تهديد و تجاوز به سازمان‌هاي فرهنگي ايرانيان مقيم عراق و ممنوعيت برگزاري اعياد ومراسم ملي و مذهبي ايرانيان و ايراني نژادان سرزمين عراق، همواره وجهه‌ همت حكومت عراق بوده است . به راستي مي‌توان گفت كه تاريخ حيات حكومت عراق از آغاز تاكنون ، مصداق صريح و گويايي است ، از نقض حق حاكميت مردم و نقض حقوق انساني ...

... حكومت عراق براي اجراي سياست نژادي فوق‌الذكر به وسيله‌ آخرين تجهيزات سپاهی و توان آتش ، اكثريت غيرعرب سرزمين عراق ، به ويژه كردهاي اين منطقه را مورد تجاوز و يورش‌هاي پي‌گير خود قرار داده است . دولت عراق نه تنها هيچ يك از حقوق اوليه‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ انساني را كه هر يك از دول عضو سازمان ملل متحد مكلف به رعايت آن هستند نسبت به اكثريت غير عرب ساكن قلمرو خودپ رعايت نمي‌نمايد ؛ بلكه هر روز، بر خانه‌ها ، روستاها و مردم بي‌دفاع غير عرب ، سيل گلوله و بمب آتش‌زا، روانه مي‌سازد ...

... دولت عراق براي اجراي سياست نژادي و پيروزي در جنگ شوم خونين نژادي كه در قلمرو خود ايجاد كرده است، از سياست زمين سوخته پيروي مي‌كند . بدينسان كه مزارع،  روستاها ، آبادي‌ها و قراء و قصبات مردم غير عرب قلمرو خود ، به ويژه كردهاي ايراني نژاد را پس از ويران ساختن ، با بمب‌هاي آتش‌زاي ناپالم و وسايل ديگر مي‌سوزاند. به ناچار آن شمار از ساكنان اين مناطق كه از چنگال مرگ گريخته‌اند، بايد به كوهستان پناهنده گردند ... اكنون در اين نامه از ذكر جزييات امر در اين خصوص خودداري مي‌گردد و نظر آن جناب را به نامه‌ آقاي مصطفي بارزاني رييس انجمن فرماندهي رستاخيز ملي كردستان عراق و رهبر حزب دموكرات كردستان جلب مي‌نمايم كه در تاريخ 1 / 1 /1966 به حضور آن جناب ارسال داشته‌اند . در نامه مزبور و منضمات آن ، فهرست كاملي از قراء و قصباتي كه توسط ارتش عراق به آتش كشيده شده است و نيز تلگراف‌هايي كه مقامات مسئول حكومت عراق براي آتش زدن آبادي‌هاي كردنشين به واحدهاي نظامي مخابره نموده‌اند، ذكر گرديده است ... در اين نامه‌ها ، موارد متعددي از نقض حقوق انساني و نژادي كردان و ديگر ايراني نژادان ساكن عراق از سوي حكومت بغداد، ‎آورده شده است.

در پاسخ به اين نداي يگانگي خواه پان ايرانيست‌ها، شادروان ملا مصطفي بارزاني رهبر پارت دموكرات آن سوي

مرز، نوشت :

...  ما به نام هم‌نژادان كرد ... از شما سپاسگزاري و قدرداني مي‌نماييم برابر آن همه كوشش‌هاي حزب پان ايرانيست و روزنامه‌ خرم خاك و خون كه از هر جهت از رستاخيز ما پشتيباني مي‌كنند و براي روشن نمودن آرمان‌هاي احقاق كننده رستاخيز ما، همواره كوشا هستند . ما همه  آرزو داريم كه شما همواره براي خدمت به نژاد دلاور ايراني و رسيدن به آرمان‌هايتان نيرومند و پيروز باشيد.

پاينده باد همكاري و برادري ميان حزب پان ايرانيست و پارت دموكرات كردستان.

(روزنامه خاك وخون ـ شماره 178 ـ 15 دي ماه 1345 خورشيدي)

از سوي ديگر سازمان‌هاي حزب پان ايرانيست در خارج از كشور ، با همكاري سازمان همميهنان كردهاي آن سوي مرز در اروپا و آمريكا ، به افشاي جنايات حكومت عراق و نقض حقوق انساني كردان پرداختند . اين سازمان‌ها، ضمن تماس با محافل و مجامع جهاني ، درصدد جلب حمايت و كمك و همدلي و همكاري آنان با كردهاي ساكن عراق، برآمدند . نشريات حزب پان ايرانيست نيز در بیرون از كشور مانند نشريه ” ناسيوناليسم “ در اروپا و ” پندار “ در آمريكا ، به آگاهانيدن ايرانيان پيرامون جنايت حكومت بغداد پرداختند. روزنامه‌ خاك و خون در شماره هاي خود، با چاپ خبر جنايت‌هاي رژيم خودكامه و تبعيض نژادي بغداد و گزارش اخبار نبردهاي آزادگي بخش رستاخيز كردستان آن سوي مرز ، مردم ايران و جهان را در جريان حوادث و رويدادهاي آن سرزمين قرار مي‌داد . از اين راه ، ضمن آشنا كردن مردم با خواست به حق رستاخيز كردان آن سوي مرز ، همدلي‌هاي بسياري را نسبت به سرنوشت ” كردان “ برمي‌انگيخت . در اين ميان، برخي از هم‌ميهنان كرد آن سوي مرز نيز ، داراي ستون‌هاي ثابت در روزنامه خاك وخون بودند . در اين ميان، بايد به ويژه از كوشش‌هاي خستگي ناپذير ” ملا جميل روژبياني “ كه با مقالات خود زير نام ” صالح همميهن كرد آن سوي مرز “ مردم ايران و اندیشه های همگانی جهانيان را با جنايت‌ها و تبعض‌هاي نژادي و مذهبي حكومت خودكامه بغداد آشنا مي‌كرد، به نيكي ياد كرد. همچنين پان ايرانيست‌ها ، تسهيلات تشكيلاتي خود را سرتاسر نوار مرز شمال‌غربي كشور ، در اختيار پارت دموكرات آن سوي مرز قرار داده بودند  بطوري كه پرچم پان ايرانيست‌ها و پارت دموكرات كردستان آن سوي مرز ، بر فراز ساختمان‌هاي دفترهاي پان ايرانيست‌ها در مناطق مزبور در كنار هم در اهتزاز بودند . پيشمرگان رستاخيز كردستان آن سوي مرز ، در كنار هموندان حزب پان ايرانيست درنشست ها و تظاهرات یکدیگر که در شهرها و روستاهاي شمال غرب كشور تشكيل مي‌شد شركت مي‌كردند. به عنوان نمونه از اجتماعات توامان هموندان حزب پان ايرانيست و پيشمرگان پارت دموكرات كردستان آن سوي مرز در شهرها و روستاهاي شمال غرب كشور ، مي‌توان به تظاهرات مشترك در آبان ماه 1353 خورشيدي در مناطق ياد شده اشاره كرد . گزارش كامل اين تظاهرات در شماره‌هاي آبان ماه سال 1353 روزنامه خاك و خون چاپ شده است.

در آبان ماه 1345 ( نوامبر 1966 ميلادي ) در هفتمين همايش پارت دموكرات كردستان آن سوي مرز ، نامه دفتر مركزي حزب پان ايرانيست در پدافند از آرمان رستاخيز كردستان آن سوي مرز خوانده شد. در اين نامه ، بار ديگر روابط برادرانه‌ دو حزب و ادامه تلاش مشترك در راه تحقق آرمان وحدت جامعه‌ بزرگ اقوام ايراني مورد تاييد قرار گرفت. در بخش‌هايي از نامه‌ 18 / 8 /1345 حزب پان ايرانيست به همايش هفتم پارت دموكرات كردستان آن سوي مرز آمده بود  :

... ما به خوبي از مبارزات دليرانه‌ هم‌نژادان كرد آن سوي مرز  آگاهيم و مي‌دانيم كه با چه شور و دليري برابر ظلم و تعدي به پا خاستيد و چه رزم شرافتمندانه و پيروزي بخشي را، براي كسب حقوق حقه خود استقبال نموديد. ... حزب پان ايرانيست تنها در سال‌هاي اخير كه رستاخيز نجات بخش هم نژادان كرد آن سوي مرز ، تحت رهبري پارت دموكرات كردستان ، گسترش و پيروزي بيشتري يافته است ، بر حقوق تضييع شده آن همنژادان و نيز از رنج‌ها و مصائبي كه سياست‌هاي استعماري بر هم‌نژادان كرد آن سوي مرز و ديگر همنژادان ما در سرتاسر آسياي ميانه وارد آورده‌اند ، توجه و آگاهي نيافته است، بلكه از سال‌ها پيش بر آن‌ها، آگاه بوده است ... جنبش ما و رستاخيز شما ، هر دو از يك ريشه سيراب مي‌گردند و هر دو به مانند شاخه‌هاي برخاسته از يك بن نژادي و فرهنگي است . پان ايرانيست‌ها در آن زمان كه پيشمرگان دلير كرد در سنگر دشت‌ها و كوهستان‌هاي كردستان آن سوي مرز ، نبرد دليرانه‌اي را دنبال مي‌كردند ، نهايت كوشش وتلاش را نمودند تا حقيقت و حقانيت آن رستاخيز ، بر همنژادان ايراني ، هر چه بيش‌تر و درخشان‌تر آشكار گردد . براي انجام اين منظور روزنامه خاك وخون و همه سازمان‌ها و نشريات حزبي تا آن‌جا كه قدرت و توانايي داشتند ، چه در ايران و چه در كشورهاي ديگر، مجاهدت نمودند ... . براي پدافند از زندگي و دودمان و شهر وديار و نژاد و نياخاك خويش ، بايد هر چه بيشتر با يكديگر باشيم و دست‌هاي دوستي و يگانگي را، هر چه گرم‌تر بفشريم ... اين همدلي و هم‌آهنگي ميان دو رستاخيز وابسته به نژاد و سرزمين ما ، واقعه‌اي نيكو و پيروزي بخش است كه عليرغم خواسته‌هاي استعمارگران و دشمنان ديرينه‌ ما، به وقوع پيوسته است ... ( روزنامه خاك وخون ـ شماره‌ي 157 ـ 22 آبان ماه 1345)

نزديكي مواضع سياسي و يگانگي آرماني پان ايرانيست‌ها و نهضت‌هاي رهايي بخش كردستان آن سوي مرز، باعث شد كه پس از سال‌ها جدايي و تجزيه بلندترين گام در راه وحدت سرزمين‌هاي تجزيه شده برداشته شود و فريادهاي يگانگي‌جويي از دو سوي مرزهاي تجزيه، به هم بپيوندد و به ” وحدت “، تجسم بخشد. روز آدينه، شانزدهم تير ماه 1346،  هيات نمايندگي پارت دموكرات كردستان آن سوي مرز ، با پيام همدلي، هم‌آوايي و يگانگي ملا مصطفي بارزاني رهبر آن حزب ، در همايش پان ايرانيست‌ها در تهران شركت كرد. اين نخستين بار بود كه براي تجسم بخشيدن به وحدت، دو حزب وحدت طلب از دو سوي مرزهاي تجزيه ، با يك‌ديگر، اعلام برادري مي‌كردند و هم آوا مي‌شدند، تا در راه وحدت ، بيش از پيش كوشا باشند. در اين همايش، پيام ملا مصطفي بارزاني رهبر پارت دموكرات آن سوي مرز، در ميان شور وهيجان بسيار، از سوي نماينده‌ آن حزب خوانده شد . پيام گرم ” ملا “ و پارت دموكرات كردستان آن سوي مرز ، پيام پيوند رستاخيز آزادگي بخش كردستان آن سوي مرز ، با ديگر مردم ايران و نيز اعلام برادري ميان پارت دموكرات آن سوي مرز ، با نهضت پان ايرانيست بود . اين پيام ، نداي وحدت و يگانگي بود، از پس سده‌هاي تجزيه و پراكندگي . در بخش‌هايي از اين پيام وحدت آفرين، آمده بود :

چه بجاست در آستانه‌ پنجمين همايش حزب پر افتخاري كه نشان داد جدايي‌هاي ظاهري ميان تيره‌هاي يك نژاد ، نمي‌تواند پيوندهاي عميق و ناگسستني تاريخي و نژادي و فرهنگي آنان را از ميان بردارد ، پاكيزه‌ترين درودها و سپاس‌هاي خود و خالصانه‌ترين و گرم‌ترين سلام پارت دموكرات كردستان ” حزب برادر “ و شورانگيزترين درودهاي همه رزمندگان رستاخيز آزادگي بخش كردستان اين سو ، به ويژه پيشمرگان دلاور و قهرمان رستاخيز را ، به پيش‌گاه كنگره سرافراز حزب برادر و همه زنان و مردان آزاده‌اي كه در سنگر حزب شكست ناپذير پان ايرانيست، گرد هم آمده‌اند، گسيل دارم ...به راستي ، در آن زمان كه همه تيره‌هاي نژاد ما در پهنه‌ نياخاك خود ، يگانه و آزاد و سربلند ، زيستي در خور اين نژاد و اين نياخاك داشتند ، جهان پيرامون ما ، به ويژه آسياي ميانه ، در آرامش وصفاي زندگي ، در كار ساختن و آفريدن بود و مردان بلند بالاي نژاد ما ، هر يورش را كه از باختر ، آهنگ ويراني آسياي پرشكوه را داشت ، با شكست دم‌ساز مي‌كردند و نبردهاي هفت‌ صد ساله ايران برابر روم ، نشاني از اين قهرماني‌ها است كه نگذاشت آيين بردگي پرور روم ، از معبر پولادين سرزمين آرين‌هاي آسيا ، به سوي خاور راهي بگشايد. اين به جاست كه ما و شما  به خود بباليم و چونان گذشته ، دست در دست هم ، در راه آزادگي نژاد و نياخاك خود و در هم شكستن توطئه‌هاي استعماري شوونيست‌ها ، نبردي هم‌آهنگ را دنبال كنيم.  در خاتمه ... بار ديگر درودهاي ” آرين‌ها “ را از سوي خود و رستاخيز آزادگي بخش كردهاي اين سوي مرز و مكتب سياسي و كميته‌ مركزي پارت دموكرات كردستان عراق به سوي كنگره پنجم حزب برادر ” پان ايرانيست “، مي‌فرستم.

رهبر رستاخيز و رييس پارت دموكرات كردستان عراق

ملا مصطفي بارزاني

دوازدهم تير ماه 1346 موافق دوم ژوئيه 1976

(روزنامه خاك و خون ـ شماره 246 ـ يك‌شنبه 18 تير ماه 1346)

بدينسان ، پس ازگذشت نزديك به دو سده از تجزيه سرزمين‌هاي ايراني نشين ، روز شانزدهم تيرماه1346، سرفصل نويني در تاريخ همدلي و يگانگي مردم ايران در دو سوي مرزهاي تجزيه ، به‌شمار مي‌ رود . بايد اين دوستي‌ ها و برادري‌ ها را ژرف‌تر كرده و آن را به وحدت و يگانگي رساند.

در سال 1347، به دعوت رسمي پارت‌ دموكرات كردستان آن سوي مرز ، هياتي از سوي حزب پان ايرانيست ، به آن ديار گسيل شد . در اين هيات آقايان دكتر عاملي تهراني ، محمد‌علي زرشكي ، دكتر عباس روح‌بخش و دكتر هوشنگ، طالع هموندی داشتند. در اقامت چند روزه در كنار اقامت‌گاه ملا‌مصطفي بارزاني رهبر پارت‌دموكرات‌كردستان ، سخن از برنامه‌هاي آينده‌ دو تشكيلات رفت و كارهاي مشتركي كه بايد انجام شود . هيات گسيل شده از تهران ، از خواست افراد براي پيوستن به صفوف مبارزان پيشمرگان گفتند ؛ اما رهبر پارت دموكرات آن سوي مرز ، اين كار را صلاح ندانست ، زيرا بر اين باور بود كه اين كار حربه‌ تبليغاتي بدست حكومت بعث بغداد به عنوان باشندگی رزمندگان غير محلي در مبارزه‌، مي‌داد . ”ملا “ سخن از بردن دوباره‌ پايتخت ايران به تيسفون مي‌گفت و با اميد و سرشار از نيرو ، از پيروزي نزديك ، سخن مي‌گفت . براي هيات گسيل شده از تهران، شاهنامه خواند ، با آواي گرم و سبك ويژه ، خيزش كاوه‌ آهن‌گر عليه ضحاك را فرو خواند. در نشست‌هاي كاري فشرده ، برنامه‌هاي آينده‌ مبازاتي مشترك ، مورد بحث و گفتگو قرار گرفت و تصميم‌ها از سوي دو طرف، يادداشت شد. هيات از صحنه‌ نبرد ” هندرين “ كه در آن پيشمرگان، شكست سختي را به نيروهاي حكومت بعث عراق وارد كرده بودند  ديدن كرد و عكس‌هايي به عنوان يادگاري برداشته شد و ...

پيوست

جمعيت ” كرد “ در آن سوي مرزها

مجموع جمعيت ” كرد “ در آن سوي مرزها كمابيش، 29 ميليون تن برآورد مي‌گردد1 :

الف ـ در قلمرو جمهوري تركيه

كردهاي ساكن قلمرو جمهوري تركيه، در نشريات آماري و مكاتبات رسمي دولت تركيه، به عنوان ترك‌هاي كوهستاني “، نام برده مي‌شوند.

جمعيت كردهاي ساكن تركيه، بيش از 21ميليون تن برآورد مي‌گردد . اين رقم كمابيش 29 درصد از كل جمعيت مزبور را دربرمي‌گيرد2. كردها در ده استان تركيه، واقع در خاور و جنوب خاوري كشور مزبور ، داراي اكثريت هستند. شهرهاي وان، ديار بكر، ارض‌روم، تبليس و ... در حوزه‌ي سرزمين‌هاي كرد نشين جای دارند.

در آمارهاي رسمي دولت تركيه، ارقام واقعي مربوط به جمعيت كردها منتشر نمي‌گردد و در بيش‌تر نشريات آماري كشور مزبور ، نام ” كرد “ به چشم نمي‌خورد و از آنان به نام ” ترك‌هاي كوهستاني “ ، نام برده مي‌شود.

ب - در قلمرو جمهوري عراق

جمعيت كردهاي ساكن قلمرو حكومت عراق كه بيش‌تر در شمال كشور مزبور متمركزند ، كمابيش3/5 ميليون تن برآورد مي‌گردد. اين جمعيت 5/26 درصد از كل جمعيت كشور مزبور را دربرمي‌گيرد . شهرهاي مهم كردنشين قلمرو حكومت عراق عبارتند از : روانداز ، حلبچه ، سليمانيه ، كركوك ، موصل و ...

پ – در قلمرو جمهوري سوريه

بيشتر كردهاي ساكن سوريه  در سه‌بر مرزي عراق ـ تركيه ـ سوريه و هم‌چنين در اطراف دمشق ساكن هستند. جمعيت كردهاي ساكن كشور مزبور حدود 9/1 ميليون تن برآورد مي‌گردد كه كمابيش 9 درصد كل جمعيت كشور مزبور را تشكيل مي‌دهد . بخش قابل ملاحظه‌اي از ساكنان بلندي‌هاي گلان نيز كرد هستند.

ت ـ جمهوري ارمنستان

جمعيت كردهاي ساكن قلمرو ارمنستان كه بيش‌تر در بخش‌هاي خاوري جمهوري مزبور ساكن‌اند ، كمابيش 350 هزار تن برآورد مي‌گردد كه 9 درصد جمعيت ارمنستان را تشكيل مي‌دهند.

ث ـ جمهوري آذربايجان ( اران )

كردهاي ساكن اين جمهوري در منطقه ” لاچين “ قره‌باغ متمركز هستند و جمعيت آنان كمابيش 30هزار نفر برآورد مي‌گردد.

ح ـ جمهوري تركمنستان

كردها در اين جمهوري نوخاسته پراكنده‌اند . در برگ‌هاي هويت جمهوري مزبور ، ايرانيان و ايراني نژادان را زير عنوان ” كرد “، رده بندي مي‌كنند . جمعيت كردهاي ساكن جمهوري تركمنستان، با تعريف بالا ، بيش از پانصد هزار تن برآورد مي‌شوند . البته همچنانچه گفته شد ، در اين آمار بيش‌تر ايرانيان، مردم اران و ...، را نيز در بر مي‌گيرد.

پي‌نوشت‌‌ها : 1 ـ بر پايه‌ منابع گوناگون . 2 ـ جمعيت تركيه و ديگر كشورها، برپايه‌ آمارنامه Fischer Welt Almanach 2009