دکتر ایوو پانوف
ایوو پانوف به سرسخن یکی از کرامندترین ایران شناس بلغاری شناخته می شود که برای ویراستاری فرهنگ واژه های بلغاری به فارسی که آماده سازی آن ۲۵ سال به درازا کشید، کامیاب به دریافت جایزه جهانی نَسک سال ایران شده است. پانوف که پیش از این رباعیات خیام و بخشی از شاهنامه فردوسی را به زبان بلغاری ترجمه کرده است، بر دلبستگی مردم بلغارستان به شهریگری ایران مُکیس(تاکید) می کند. برخی از کارشناسان ، بلغارها را تیره گمشده ایرانی می دانند و کامناکام از نگاه فرهنگی نیز ، همسانی ها و نزدیکی بسیاری به ایرانی ها دارند.
ادبیات فارسی را به لحاظ رژفا و گستردگی می توان با ادبیات یونان باستان همسنجی کرد. فلسفه و فرهنگ ایرانی همیشه دلبستگان بسیاری در میان روشن اندیشان بلغار داشته است. یکی از شُوندهای بنیاد بخش ویژه کاری ایرانشناسی در دانشگاه صوفیه پر کردن این شکاف در حوزه ادبیات و فلسفه در بلغارستان است. گمانه آمدن نیاکان ما به سرزمین های امروزیمان از میانبندانی پیرامون پامیر می باشد که این گمانه در حال بالندگی روز افزون است . نام دیگر آن، گمانه ایرانی بودن بلغارهای دیرین است که تا کنون دو رهنوردی دانشی در اینباره انجام گرفته است، ولی برای پدافند از این گمانه باید تلاشهای فراوانی در چارچوب گروه های ویژه کاری در زمینه های گوناگون مانند ایرانشناسی انجام بگیرد.
صدها واژه هنباز میان فارسی و بلغاری هستکه بیشتر از راه زبانهای میانجی مانند زبانهای عربی و ترکی به زبان ما وارد شده اند، ولی واژه هایی هستند که تنها در زبان فارسی و بلغاری هستی دارند. کدام واژه ها در این دسته بندی جای می گیرند و در چه زمانی به زبان بلغاری وارد شده اند؟ بودن این واژه ها به شُوند همسایگی و یا بازرگانی بوده است یا خیر و چگونگی این پیشامد ، جای پرسش و پژوهش در آینده است. گمانه خاستگاه ایرانی بودن بلغارهای باستان استناد پذیر می باشد. کار کوشنده دانشی در پیش روی ماست . امیدوارم در آینده نزدیک بتوان پاسخ برجا به این پرسش داد. به لحاظ تاریخی بر ما روشن است که بلغارهای دیرین در گذرگه خود از خاور به سوی باختر زمین در سرزمین های جوراجور بخش شدند: در پانونیا در اروپای مرکزی در قفقاز و در ارمنستان. آنها همچنین فرمانروایی هایی ویژه به خود در این سرزمین ها را سامان دادند که دربردارنده این بخشبندی ها می شود :
- بلغارستان بزرگ باستان در سرزمین اوکراین کنونی (۶۳۲ پ.م)
- بلغارستان کوبِر در مقدونیه امروزی (۶۷۰ پ.م)
- بلغارستان ولگا کاما (سده ۱۰) که از حاشیه رود ولگا تا کرانه رود دانوب شمرده می شود و برزن بلغارستان امروزی را دربر می گیرد.
آسپاروخ بنیادگزار بلغارستان کنونی و یا چنانچه در نوشته های تاریخی ایرانی یادنوشت شده بلغارستان دانوب است. از آنجایی که از ریشه باریک این نام آگاه نیستیم و همچنین نمی دانیم که چجور گویش می شده است ، اگر گمانه فارسی بودن ریشه آن را در نگر بگیریم تنها چند گزینه در برابر ماست : اسپاروخ ، اسپروخ ، اسپرخ ، اسپارخ ، اسپاروح و یا اسپروح و ترجمه آن "اسب - چهره"، "اسب مانند"، "اسب - دیسه" و یا " اسب – روح" خواهد بود.
دلبستگی ما این است که به خوانش کوچ بزرگ مردمان ایرانی زبان بپردازیم . اینکه از چه راههایی در پشته ایران ساکن شدند ، همچنین اینکه آیا شناسایی و اثبات باشندگی بلغارهای باستان در میان ایشان هست؟ و کامناکام بلغارها به همین اندازه به خوانش فرهنگ و تاریخ ایران باستان و هَنایش(تاثیر) آن در فرهنگ و تاریخ بلغارستان به جور ویژه و همچنین در فرهنگ و تاریخ اروپا ، دلبسته هستند.
سرچشمه :
http://avadiplomatic.com/?p=8832
این وبگاه با پرهیز از هرگونه پرسمان های سیاسی ، تنها به پرسمان های تاریخی ، فراهمادی و فرهنگی می پردازد و نه به پرسمان های سیاسی اندر می شود و نه دلبستگی ای به اندر شدن به آن دارد. سیاست و کارهای سیاسی کار ما نیست.