پس از آنکه شاه اسماعیل و پس از او صفویه در چند جنگ از تُرک های عثمانی شکست خورد ، میانبندان(مناطق) کُردنشین ایران از میهن جدا شد و به عثمانی پیوست . پس از آن با شکست عثمانی در جنگ نخست جهانی ، بخش های کُرد نشین آن دوباره جدا شدند و میان سه کشور ساختگی ترکیه ، عراق و سوریه پخش گردیدند. در زیر نگاهی داریم به آنچه در هنگامه جنگ نخست جهانی بر ایرانی تباران کُرد رفته است :
۱۹۱۸ - با شکست امپراتوری عثمانی در جنگ جهانی نخست ، نیروهای بریتانیایی استان نفتخیز موصل را فروگرفتند. به این گذر ، بخش بزرگی از میانبندان ایرانی تباران کردن زیر فرمانرانی بریتانیا در آمد.
۱۹۱۹- میانبند موصل بخشی از کشور تازه بنیاد شده عراق شد که زیر سرپرستی بریتانیا بود.
۱۹۲۰ - پیمان سور که دولت شکست خورده عثمانی آن را دستینه کرده بود ، تشکیل یک کشور ایرانی تبار کردی را به شرط همداستانی انجمن توده ها (که پس از آن با سازمان توده های یکپارچه جایگزین شد) پیشبینی میکرد. تبار ۶۴ این پیمان به ایرانی تباران کُرد استان موصل اختیار میداد که در آینده به یک کردستان جداسر بپیوندند.
۱۹۲۱ - امیر فیصل پادشاه کشور ساختگی عراق (در بردارنده موصل) تاجگذاری کرد.
خیزش :
۱۹۲۳ - شیخ محمود برزنجی بر فرمانرانی بریتانیا خیزش و پادشاهی ایرانی تباران کردستان را در اپاختر کردستان پدید آورد.
۱۹۲۳ - جمهوری تازه بنیاد شده ترکیه به رهبری کمال آتاتورک بر شالوده پیمان لیسبون مشروعیت میانکشوری یافت.
۱۹۲۴ – بریتانیا به سلیمانیه دست درازی کرد و آنرا فروگرفت.
۱۹۳۲ – ایرانی تباران کرد در میانبند بارزان بپاخاستند . آنها به پذیرش عراق در انجمن توده ها در حالی که به خواست خودمختاری ایرانی تباران کرد بی پروایی میشد ، معترض بودند.
۱۹۴۳ - ملا مصطفی بارزانی خیزش دیگری را رهبری کرد و کنترل میانبندان گسترده ای از اربیل و بدینان را به دست آورد.
اوت ۱۹۴۶ - بمبارانهای شیمیایی نیروی هوایی بریتانیا خیزشکنندگان کرد را به آن سوی مرز راند و آنها در ایران به کردهای ایرانی به رهبری قاضی محمد پیوستند که با یاری روسیه شوروی جمهوری جداسر مهاباد را بنیاد کرده بود .
۱۹۴۶ - حزب دموکرات کردستان نخستین کنگره خود را در مهاباد برگزار کرد. "جمهوری مهاباد" به رهبری قاضی محمد در چند ماه پس از پایان کمک های تجزیه طلبانه روسیه شوروی در آفند نیروهای دولت مرکزی ایران فروپاشید و مصطفی بارزانی به شوروی گریخت.
۱۹۵۱ - نسل نوینی از ملیگرایان ایرانی تبار کرد ، حزب دموکرات کردستان را زنده کردند. ملا مصطفی بارزانی که در شوروی در تبعید بود ، مهتر باهماد (حزب) شناسانده شد ، اما رهبری حزب در کنش به دوش ابراهیم احمد بود که از برقراری روابط نزدیک با حزب کمونیست عراق پشتیبانی میکرد.
۱۹۵۸ - ملیگرایان ایرانی تبار کرد که سالها بود پنهانی پرکاری می کردند ، پس از نشیب سامانه ساهی در عراق کارپروای سازماندهی آشکار پیدا کردند. قانون شالوده ای نوین عراق "حقوق ملی" ایرانی تباران کرد را به رسمیت شناخت و ملا مصطفی بارزانی از تبعید بازگشت.
۱۹۶۰ - روابط دولت عراق با گروههای ایرانی تبار کرد آشفته شد. حزب دموکرات کردستان از فشارهای رو به افزایش شکایت کرد.
۱۹۶۱ - در پی خیزش ایرانی تباران کرد در اپاختر عراق، دولت این کشور حزب دموکرات کردستان را منحل نامید.
مارس ۱۹۷۰ - دولت عراق و گروههای ایرانی تبار کرد به همداستانی آشتی دست یافتند که خودمختاری ایرانی تباران کُرد را پایندان میکرد. این همداستان نامه زبان ایرانی کردی را یک زبان رسمی میشناخت و بخشی از قانون شالوده ای عراق را به این دیسه ویرایش میکرد: "مردم عراق از دو ملت تشکیل میشوند، ملت عرب و ملت(ایرانی تبار) کرد".
اوت ۱۹۷۱ - روابط کردها و دولت عراق رو به وخامت گذاشت. ملا مصطفی بارزانی از دولت آمریکا درخواست کمک کرد.
مارس ۱۹۷۴ - دولت عراق پیشنویسی برای همداستان نامه خودمختاری کردها داد و به حزب دموکرات کردستان دو هفته کارپروای داد به آن پاسخ دهد. برابر این پیشنویس، میدانهای نفتی کرکوک زیر چیرگی دولت مرکزی میماند. ملا مصطفی بارزانی این پیشنهاد را رد کرد و برای خیزشی تازه فراخوان داد.
مارس ۱۹۷۵ – خیزش شکست خورد و ملا مصطفی بارزانی از کار سیاسی کنارهگیری کرد.
ژوئن ۱۹۷۵ - جلال طالبانی ، یکی از رهبران پیشین حزب دموکرات کردستان، در دمشق تشکیل اتحادیه میهنی کردستان را اعلام کرد.
۱۹۷۸ - درگیری میان نیروهای اتحادیه میهنی و حزب دموکرات کردستان به کشته شدن شمار بسیاری از هموندان دو حزب انجامید.
۱۹۷۹ - ملا مصطفی بارزانی درگذشت و پسرش مسعود بارزانی رهبری حزب دموکرات کردستان را به دست گرفت.
۱۹۸۰ - جنگ ایران و عراق آغاز شد. نیروهای حزب دموکرات کردستان همکاری نزدیکی با ایران داشتند ، اما نیروهای اتحادیه میهنی به سختی با همکاری با ایران ناساز بودند.
۱۹۸۳ - ایران پیشانی نوینی در اپاختر عراق و در میانیندان کردنشین باز کرد . نیروهای ایران با پشتیبانی هموندان ایرانی تبار حزب دموکرات کردستان ، میانیند کرامند حاج عمران را آزاد کردند. سربازان ارتش عراق به تلافی این همیاری، ۸ هزار مرد را در میانیند بارزان، زادگاه رهبر حزب دموکرات ، آیینمرگ(شهید) کردند .
۱۹۸۳ - اتحادیه میهنی و دولت عراق به همداستانی آتش بس دست یافتند و گفتگو در آبشخور خودمختاری کردها را آغاز کردند.
۱۹۸۵ - سپاهی سان های طرفدار دولت عراق برادر و دو برادرزاده جلال طالبانی را کشتند.
۱۹۸۶ - دولت ایران زمینه آشتی ایرانی تباران کُرد اتحادیه میهنی با ایرانی تباران کُرد حزب دموکرات کردستان را فراهم کرد. پس از این هر دو گروه ویچرت(اصلی) کرد از پشتیبانی برادران ایرانی خود برخوردار شدند.
۱۹۸۷ - جلال طالبانی و مسعود بارزانی به همراه چند گروه کوچکتر دیگر "پیشانی کردستان" را سازمان دادند.
۱۹۸۸ - در واپس جنگ ایران و عراق، نیروهای عراقی "عملیات انفال" را بر ایرانی تباران کردها آغاز کردند . در تلاش سیستماتیک دولت عراق برای در هم شکستن پایداری دلیرانه ایرانی تباران کرد ، دهها هزار ناسپاهی و جنگجوی کُرد آیینمرگ و صدها هزار تن ناچار به گریز شدند.
۱۶ مارس ۱۹۸۸ - هزاران ناسپاهی ایرانی تبار کُرد در جریان یک آفند شیمیایی از سوی عراق در حلبچه در نزدیکی مرز ایران آیینمرگ شدند.
مارس ۱۹۹۱ - در پی بیرون رانده شدن نیروهای عراقی از کویت در ماه مارس سال ۱۹۹۱، سپاهی سان های کُرد پدافندگر دولت (جاش) به حزب دموکرات کردستان و اتحادیه میهنی پیوستند ، ولی خیزش آنها ناپایان ماند و نیروهای به رهبری آمریکا باشنده به پشتیبانی از آنها نشدند . کرانه یک و نیم میلیون ایرانی تبار کُرد پیش از آفند نیروهای عراقی گریختند، اما ترکیه مرز خود را بست و صدها هزار نفر ناچار به پناه گرفتن در کوهها شدند. این در حالی بود که ایران مرزهای خود را به روی برادران و خواهران کُرد خود گشود.
آوریل ۱۹۹۱ - نیروهای ائتلاف به رهبری آمریکا برای ایرانی تباران کُرد یک میانبند امن در اپاختر عراق پدیدار کردند. همزمان جلال طالبانی و مسعود بارزانی گفتگو با دولت صدام حسین را بر سر خودمختاری کردستان آغاز کردند.
ژوئیه ۱۹۹۱ - در حالیکه گفتگوها در بغداد بازمی پایید ، پیشمرگهای ایرانی تبار کُرد شهرهای اربیل و سلیمانیه را آزاد کردند.
اکتبر ۱۹۹۱ - جنگی تمام عیار میان ایرانی تباران کُرد و نیروهای دولتی عراق در گرفت . صدام حسین راهها به سوی کردستان عراق را بست و این میانبند را در گرداگرد گرفت.
مه ۱۹۹۲ - گزیدمان در میانیندان زیر کنترل ایرانی تباران کُرد برگزار شد . نامزدهای حزب دموکرات کردستان کرانه ۵۱ درصد و نامزدهای اتحادیه میهنی بیش از ۴۹ درصد آرا را بدست آوردند. دو حزب در دولت کردستان تقریبا هم وزن بودند.
سپتامبر ۱۹۹۲ - کنگره میهنی عراق که به تازگی از ائتلاف گروههای گوناگون ناساز با فرمانرانی صدام حسین درست شده بود ، در صلاح الدین در میانبندان زیر کنترل ایرانی تباران کُرد ، نشستی را سازمان داد. نمایندگان حزب دموکرات و اتحادیه میهنی در این نشست باشنده بودند.
مه ۱۹۹۴ - درگیری میان نیروهای حزب دموکرات و اتحادیه میهنی به جنگ درونی دگر شد . اتحادیه میهنی شهرهای شقلاوه و جمجمال را از حزب دموکرات گرفت.
مه ۱۹۹۶ - سازمان توده ها بر سر طرح "نفت در برابر غذا" با دولت عراق به همداستانی رسید و ۱۳ درصد از درآمد فروش نفت عراق برای سهم سه استان اپاختری در نگر گرفته شد که زیر کنترل ایرانی تباران کُرد بود.
اوت ۱۹۹۶ - مسعود بارزانی از صدام حسین درخواست کمک کرد تا اتحادیه میهنی را شکست دهد.
سپتامبر ۱۹۹۶ - نیروهای حزب دموکرات کردستان با کمک نیروهای دولتی عراق شهرهای اربیل و سلیمانیه (مرکز ویچرت(اصلی) نیروی اتحادیه میهنی) را فروگرفتند. پارلمان جایگرفته در اربیل سازماندهی یک دولت نوین به رهبری حزب دموکرات را آگاهی رسانی کرد.
اکتبر ۱۹۹۶ - نیروهای اتحادیه میهنی سلیمانیه را پس گرفتند.
ژانویه ۱۹۹۷ - اتحادیه میهنی تشکیل دولت نوینی را به مرکزیت سلیمانیه آگاهی رسانی کرد . این اتحادیه و حزب دموکرات کردستان هر دو مدعی فرمانرانی بر همه میانبندان کردنشین اپاختر عراق بودند.
سپتامبر ۱۹۹۸ - جلال طالبانی و مسعود بارزانی در واشنگتن پیمان آشتی دستینه کردند ولی فرمانرانی میانبندان کردنشین یکپارچه نشد.
نوامبر ۲۰۰۰ - اتحادیه میهنی در نامه به دبیرکل سازمان توده ها دولت مرکزی عراق را به بیرون کردن خانوادههای ایرانی تباران کُرد از کرکوک متهم کرد.
سپتامبر ۲۰۰۱ - میان نیروهای اتحادیه میهنی و گروه بنیادگرای جند الاسلام (که بسپس به انصار الاسلام دگری نام داد) درگیری رخ داد.
۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ - آفندها به آسمانخراشهای بازرگانی جهانی و مرکز پنتاگون در آمریکا رخ داد.
جنبیدن به سوی یکپارچگی
ژوئن ۲۰۰۲ - مقامهای اتحادیه میهنی و حزب دموکرات در گفتگو با دیگر گروههای ناساز دولت عراق هنبازی کردند. آماژ گفتگوها هماهنگی ناسازان در چهره آفند سپاهی ائتلاف به رهبری آمریکا به عراق بود.
اکتبر ۲۰۰۲ – نشست هنباز پارلمان کردستان در اربیل انجام شد . نمایندگان حزب دموکرات و اتحادیه میهنی همداستانی کردند تا برگزاری گزیدمان نوین با هم کار کنند.
فوریه ۲۰۰۳ - کالین پاول ، وزیر امور بیرونی آنگاه آمریکا گروه کردی انصار الاسلام را متهم کرد که در برقرار کردن رابطه میان اسامه بن لادن و دولت عراق نگار محوری بازی کرده است.
فوریه ۲۰۰۳ - رهبران ایرانی تباران کُرد با پیشنهاد ورود سربازان ترکیه به اپاختر عراق برای هنبازی در رزمایش سرنگون کردن صدام حسین ناسازی کردند. تظاهرات پاد ترکیه در شهرهای کردستان برگزار شد.
فوریه ۲۰۰۳ - پارلمان ترکیه با پیاده شدن سربازان آمریکایی در خاک ترکیه ناسازی کرد و اینچنین طرح باز کردن پیشانی ای در اپاختر عراق بر رژیم صدام حسین ناکام ماند.
مارس ۲۰۰۳ - اتحادیه میهنی و حزب دموکرات یک "رهبری والای هنباز" در میانبندان زیر چیرگی ایرانی تباران کُرد در اپاختر عراق سازمان دادند که مهتری آن به دوش رهبران دو حزب ، مسعود بارزانی و جلال طالبانی بود.
آفند ائتلاف به رهبری آمریکا به عراق
۲۰ مارس ۲۰۰۳ - نیروهای ائتلاف به رهبری آمریکا به عراق آفند کردند و بمباران بغداد و شهرهای دیگر آغاز شد. شهرهای موصل و کرکوک در نزدیکی میانیند زیر کنترل کردها به سختی بمباران شدند.
۲۲ مارس ۲۰۰۳ - نیروهای ائتلاف با موشکهای کروز به جایگاه های گروه انصار الاسلام در اپاختر عراق آفند کردند. برخورد موشک به جایگاه " گروه اسلامی" که بستگی ای به انصار الاسلام نداشت ، به کشته شدن دهها تن انجامید.
۲۷ مارس ۲۰۰۳ - صدها چترباز آمریکایی در نزدیکی اربیل فرود آمدند که نشانهای از باز شدن پیشانی ای در اپاختر بر نیروهای صدام بود.
۹ آوریل ۲۰۰۳ - نیروهای آمریکایی وارد مرکز بغداد شدند و صدام حسین کنترل پایتخت را از دست داد . نیروهای ایرانی تبار کُرد و سربازان آمریکایی در روزهای پس از آن شهرهای کرکوک و موصل را فروگرفتند.
ژوئیه ۲۰۰۳ - شورای موقت اداره عراق نخستین نشست خود را سازمان داد . عدی و قصی، پسران صدام حسین در درگیری در موصل کشته شدند.
اول فوریه ۲۰۰۴ - در جریان دو آفند انتحاری به دفترهای دو حزب ویچرت(اصلی) کردستان در اربیل ، دست کم ۵۶ تن کشته و ۲۰۰ تن زخمی شدند. چند چهره سرشناس سیاسی در میان کشتهشدگان بودند.
مسعود بارزانی در سال ۲۰۰۵ به مهتری ساتراپ کردستان عراق برگزیده شد.
ژانویه ۲۰۰۵ - ائتلاف احزاب ایرانی تبار کُرد در گزیدمان سراسری عراق در جای دوم جای گرفت و ۷۷ نماینده به پارلمان موقت فرستاد.
آوریل ۲۰۰۵ - نمایندگان پارلمان موقت عراق ، جلال طالبانی، رهبر اتحادیه میهنی کردستان را در جایگه مهتر جمهور موقت برگزیدند.
مه ۲۰۰۵ - دست کم ۵۰ تن در انفجار انتحاری در مرکز استخدام پلیس در اربیل کشته شدند.
پارلمان کردستان
ژوئن ۲۰۰۵ - نخستین نشست پارلمان کردستان در اربیل انجام شد و مسعود بارزانی را در جایگه مهتر ساتراپ خودمختار برگزید.
دسامبر ۲۰۰۵ - خبر آغاز کندن چاههای نفت در میانبند ایرانی تباران کرد در اپاختر ، رهبران سنی عراق را نگران خطر جدایی کرد . مقامات کردستان پس از آن از یافتن ذخایر بزرگ نفت خبر دادند.
سپتامبر ۲۰۰۶ - مسعود بارزانی دستور داد که درفش کردستان به جای درفش عراق بر فراز ساختمانهای دولتی برافراشته شود ، اما نوری مالکی، نخست وزیر آنگاه عراق گفت : "درفش عراق تنها درفشی است که باید در وجب وجب از خاک عراق برافراشته باشد".
سپتامبر ۲۰۰۶ - یک آفند انتحاری با کامیون و انفجار چهار خودروی بمبگذاری شده در کرکوک ۲۳ تن را کشت.
آوریل ۲۰۰۷ - یکی از فرماندهان بلندپایه ارتش ترکیه گفت که کشورش باید بر چریکهای کُرد پکک که در کوهستانهای اپاختر عراق پنهان شدهاند رزمایش سپاهی انجام دهد.
مه ۲۰۰۷ - دولت ساتراپ کردستان تأمین امنیت سه استان کردنشین شمال عراق را از نیروهای آمریکایی تحویل گرفتند.
ژوئیه ۲۰۰۷ - سازمان دیدبان حقوق بشر جزئیاتی از شکنجه و بدرفتاری در زندانهای زیر نگر نیروهای کُرد در اپاختر عراق پراکنده کرد.
اوت ۲۰۰۷ - در یک رشته بمبگذاری بر ایرانی تباران کُرد ایزدی در اپاختر عراق دست کم ۳۰۰ تن کشته شدند.
سپتامبر ۲۰۰۷ - ایران پایگاههای شورشیان را در خاک عراق گلوله باران کرد.
آفندهای ترکیه
اکتبر ۲۰۰۷ - پارلمان ترکیه پرگ(اجازه) رزمایش سپاهی در خاک عراق برای دنبال کردن ایرانی تباران کُرد را دربُرد(صادر کرد). فشار جهانی بر ترکیه افزایش یافت تا از دست درازی به خاک عراق خودداری کند.
نوامبر ۲۰۰۷ - قرار بود درباره پیوستن استان کرکوک به ساتراپ کردستان همهپرسی برگزار شود ، اما انجام همهپرسی تا زمانی نامشخص به درنگ افتاد.
دسامبر ۲۰۰۷ - ترکیه به جایگاه چریکهای پکک در خاک عراق آفند هوایی کرد.
فوریه ۲۰۰۸ - ارتش ترکیه برای انجام رزمایش زمینی بر جایگاه های پکک در اپاختر عراق آماده شد.
سپتامبر ۲۰۰۸ - پارلمان عراق قانون پارلمانهای استانی را تصویب کرد ، اما شهر کرکوک که آبشخور ادعای ساتراپ کردستان است تا زمان روشن شدن جایگاهش از این قانون مستثنی شد.
آوریل ۲۰۰۹ - پس از آنکه ترکیه چریکهای پکک را به کشتن دو سرباز ترک متهم کرد ، هواپیماهای نیروی هوایی ترکیه جایگاه های پکک را در کوههای اپاختر عراق بمباران کردند.
ژوئن ۲۰۰۹ - دولت ساتراپ کردستان دربُرد نفت خام به کشورهای دیگر را آغاز کرد . قرار شد پیمانکاران روزی ۹۰۰ هزار تا یک میلیون بشکه نفت خام را از میدانهای نفتی اپاختر عراق به ترکیه دربُرد کنند . دولت مرکزی در ازای سهمی از فروش نفت ، پرگ(اجازه) بکارگیری خط لوله خود را برای این کار دربُرد .
ژوئیه ۲۰۰۹ - مسعود بارزانی بار دیگر برای مهتری ساتراپ کردستان برگزیده شد . ائتلاف دو حزب فرمانران بیشینه را در گزیدمان پارلمانی نگهداشتند ، اما سهم آنها از کرسیهای پارلمان کاهش یافت . جنبش دگرگونی یا گوران که تازه بنیاد شده بود ۲۵ کرسی از ۱۱۱ کرسی پارلمان میانبند کردستان را بدست آورد.
فوریه ۲۰۱۱ - اعتراضهای همگانی بر فساد و انحصار نیرو در دست حزب دموکرات کردستان و اتحادیه میهنی در سلیمانیه، مرکز قدرت جنبش دگرگونی بر پا شد. دست کم دو تن از معترضان کشته شدند.
اوت و اکتبر ۲۰۱۱ - ترکیه بر جایگاه پکک در اپاختر عراق آفندهای هوایی و زمینی کرد.
ستیز نفت
آوریل و مه ۲۰۱۲ – دو آوازی(اختلاف) نگر میان ساتراپ کردستان و دولت مرکزی عراق بر سر پیمان های نفتی با هنبازی های بیرونی رَون(باعث) ایستایی دربُرد(صدور) نفت از اپاختر عراق شد . مقامهای ساتراپ گفتند که چشم براهند تا سال ۲۰۱۳ دربُرد نفت را از راه یک خط لوله تازه به ترکیه از سر بگیرند.
ژوئن ۲۰۱۲ - چند روز پس از کشته شدن ۸ سرباز ترکیه در آفند پکک ، نیروی هوایی ترکیه جایگاه های پکک در اپاختر عراق را بمباران کرد.
سپتامبر ۲۰۱۲ - نیروی هوایی ترکیه گفت که ۲۵ چریک پکک را در آفندهای تازهای در اپاختر عراق کشته است.
دسامبر ۲۰۱۲ - جلال طالبانی ، مهتر جمهوری عراق سکته مغزی کرد . او برای درمان به آلمان ترابر شد و وضعیتش چندی بهبود یافت.
آوریل ۲۰۱۳ - در یک رشته انفجار در شهرهای جوراجور(مختلف) عراق از جمله در ساتراپ کردستان در انباشت دست کم ۳۱ تن کشته و بیش از ۲۰۰ نفر زخمی شدند.
ژوئن ۲۰۱۳ - دولت عراق نشستی در آبشخور ساتراپ کردستان سازمان داد تا تنشها و دو آوازی ها را کاهش دهد.
انبوه پناهندگان
مه ۲۰۱۳ - روان شدن سیل پناهندگان از سوریه ، مقامهای ساتراپ را وادار کرد مرزهای خود را موقتا ببندند.
اوت ۲۰۱۳ - دوران مهتری مسعود بارزانی بر ساتراپ کردستان دو سال تمدید شد.
سپتامبر ۲۰۱۳ - گزیدمان پارلمان ساتراپ برگزار شد . جنبش دگرگونی ۲۴ کرسی به دست آورد و اتحادیه میهنی به رهبری طالبانی را به جایگاه سوم راند . حزب دموکرات با ۳۸ کرسی بزرگترین حزب پارلمان ماند.
مارس ۲۰۱۴ - نوری مالکی ، نخست وزیر عراق جلوی ترابر پول به ساتراپ کردستان را گرفت و مقامات ساتراپ از پرداخت مزدانه کارکنان خود ناتوان ماندند.
مه ۲۰۱۴ - ساتراپ کردستان با وجود ناسازی دولت مرکزی عراق ، بازاریابی برای نفت دربُردی(صادراتی) خود را جداسرانه رسما آغاز کرد.
ژوئن ۲۰۱۴ - در حالی که ائتلاف اسلامگرایان سنی به رهبری دولت اسلامی (دولت اسلامی عراق و شام) بخش بزرگی از استان انبار را فروگرفته بود و به سوی بغداد پیش میرفت ، پیشمرگهای کرد شهر نفتخیز کرکوک را در بیرون مرزهای ساتراپ کردستان فروگرفتند . ایرانی تباران کرد از دیرباز این شهر را "پایتخت" خود میدانستند.
طرح جداسری (استقلال)
ژوئیه ۲۰۱۴ - مسعود بارزانی طرح برگزاری همهپرسی جداسری را که قرار بود همان سال برگزار شود اعلام کرد. او گفت که جداسری یک "حق کیانایی" است.
اوت ۲۰۱۴ - دولت اسلامی (داعش) چند شهر کردنشین را فروگرفت . هواپیماهای سپاهی آمریکا با بمباران جایگاه دولت اسلامی به پیشمرگهای ایرانی تبار کرد کمک کردند . دولت عراق هم برای پیشمرگها جنگ افزار فرستاد تا با مسلمانان دولت بجنگند . نوری مالکی، نخست وزیر آنگاه عراق که روابط تیرهای با کردها داشت جای خود را به حیدر عبادی داد.
سپتامبر ۲۰۱۴ - رهبران کرد همداستانی کردند که نبرد با دولت اسلامی اکنون نخستینگی دارد و به همین شُوند برگزاری همهپرسی را پس انداختند.
اکتبر ۲۰۱۴ - ساتراپ کردستان نیروی ایرانی تبار پیشمرگ را از راه ترکیه به شهر کردنشین کوبانی در سوریه فرستاد تا در پدافند از این شهر به نیروهای زیناوند و ایرانی تبار کرد سوری کمک کنند.
دسامبر ۲۰۱۴ - دولت عراق و رهبران کرد همداستان نامه ای در موآبشخور پخش درآمد نفت و سرچشمه های سپاهی خود دستینه کردند ، با این امید که این همداستان نامه ها به یکپارچگی دوباره کشور در برابر دولت اسلامی (داعش) کمک کند که دشمن هنباز آنها شمرده میشد . نیروهای پیشمرگ و جنگجویان ایرانی تبار کرد سوری، کوهستان شنگال را از مسلمانان دولت اسلامی پس گرفتند.
اصلاح قانون اساسی
مه ۲۰۱۵ - پارلمان ساتراپ کردستان کمیتهای را گماشته بررسی اصلاح قانون اساسی کرد . یکی از ویرایش های آبشخور بررسی ، شمار دورههایی بود که یک تن میتوانست مهتر ساتراپ باشد.
ژوئن ۲۰۱۵ - مهتر دفتر مسعود بارزانی گفت گزیدمان مهتری جمهوری روز ۲۰ اوت ، یک روز پس از به پایان رسیدن دوره مهتری آقای بارزانی برگزار میشود . خرده گیران او گفتند که آقای بارزانی میخواهد هر دگرگونی احتمالی در قانون اساسی را که بازدار بازپی مهتری او شود ، خنثی کند.
ژوئیه ۲۰۱۵ - ترکیه به ائتلاف پاد دولت اسلامی به رهبری آمریکا پیوست ، ویک پافشاری کرد که آفندهای هوایی بر دولت اسلامی باید همزمان با آفندها به چریکهای ایرانی تبار کُرد پکک در اپاختر عراق انجام شود . هواپیماهای ترکیه برای نخستین بار از زمان دستینه آتشبس با پکک در سال ۲۰۱۳ ، جایگاه های این گروه را بمباران کرد.
اوت ۲۰۱۵ - دوره تمدید شده مهتری مسعود بارزانی بر ساتراپ کردستان به پایان رسید ، ویک این دوره دو سال دیگر تمدید شد ، هر چند ناسازان او این تمدید را ناقانونی نامیدند .
سپتامبر ۲۰۱۵ - یک دادگاه آمریکایی به سود دولت عراق رأیی دربُرد که یک خریدار آمریکایی را از خرید نفت ساتراپ کردستان باز میداشت.
اکتبر ۲۰۱۵ - در پی چند روز اعتراض خیابانی بر بارزانی ، جنبش دگری (گوران) از دولت ائتلافی بیرون شد.
تعلیق پارلمان
نوامبر ۲۰۱۵ - نیروهای ایرانی تبار پیشمرگ کرد عراقی و چریکهای پکک ترکیه با پشتیبانی هوایی نیروهای ائتلاف به رهبری آمریکا شهر شنگال را از مسلمانان دولت اسلامی پس گرفتند.
دسامبر ۲۰۱۵ - پارلمان عراق سهم ۱۷ درصدی ساتراپ کردستان از بودجه میهنی را به آنکه حزب الدعوه به رهبری نوری مالکی نخست وزیر پیشین با آن ناساز بود ، تصویب کرد.
ژانویه ۲۰۱۶ - بارزانی گفت که دوره پیمان سایکس-پیکو و پیمان لیسبون که مرزهای خاورمیانه را برگماشته به سر آمده و انجمن جهانی باید مرزهای نوینی برقرار کند که کشور جداسر کُردها را به رسمیت بشناسد.
بحران مالی
فوریه ۲۰۱۶ - دولت ساتراپ گزیرید مزد کارکنان خود را کاهش دهد تا بحران رو به گسترش مالی را مهار کند.
آوریل ۲۰۱۶ - دولت آمریکا پرداخت مزد پیشمرگ هایی را به دوش گرفت که در پرکاری بر دولت اسلامی هنبازی داشتند.
ژوئن ۲۰۱۶ - هنگامی که دولت مرکزی عراق خرید غله از ساتراپ کردستان را کاهش داد ، دولت ساتراپ تهدید کرد که آبرسانی از رود دجله به دیگر بخشهای عراق را می بُرد.
ژوئن ۲۰۱۶ - نیروهای ایرانی تبار پیشمرگ بکارگیری رو به افزایش از جنگ افزار شیمیایی از سوی هموندان دولت اسلامی را گزارش کردند و خواهان دریافت جنگ افزارهای بیشتر برای رویارویی با آنها شدند.
ژوئیه ۲۰۱۶ - دولت ساتراپ کردستان و دولت آمریکا تفاهم نامهای در آبشخور کمک سپاهی به نیروهای ایرانی تبار پیشمرگ دستینه کردند که مقامات دولت مرکزی عراق را خشمگین کرد.
اوت ۲۰۱۶ - پس از آنکه دولت ساتراپ پایندان کرد که جلوی راه یافتن جنگ افزار به بازار سیاه را بگیرد ، آلمان فرستادن فریور جنگ افزار به کردستان عراق را از سر گرفت.
اوت ۲۰۱۶ - ربایش و کشتن ودات حسین علی ، روزنامهنگار ایرانی تبار کُرد در استان دهوک ، مرکز نیروی حزب دموکرات کردستان ، خبرساز و به سختی محکوم شد.
نقشه
سپتامبر ۲۰۱۶ - کارکنان دولت ساتراپ در استان سلیمانیه در اعتراض به کاهش مزد و درنگ در پرداخت آن دست به اعتصاب بی کرانه زدند.
اکتبر ۲۰۱۶ - هموندان مسلمانان دولت اسلامی در آفندی غافلگیرانه بخشی از شهر کرکوک را فروگرفتند. نیروهای ایرانی تبار پیشمرگ و داوطلبان پس از چند روز شهر را باز پس گرفتند.
نوامبر ۲۰۱۶ - پیشمرگها شهر عمدتا مسیحی نشین بعشیقه را ، از مسلمانان دولت اسلامی پس گرفتند . این پیشروی بخشی از پرکاری های پس گرفتن شهر موصل بود ، ویک فرماندهان ایرانی تبار کُرد گفتند از بعشیقه جلوتر نخواهند رفت.
نوامبر ۲۰۱۶ - سازمان دیدبان حقوق بشر نیروی پیشمرگ را به ویرانسازی سازمان یافته خانههای اعراب در میانبندانی متهم کرد که از دولت اسلامی گرفته بودند.
دسامبر ۲۰۱۶ - دولت ساتراپ گفت که به گزیر اوپک مبنی بر کاهش تولید نفت پایبند نخواهد بود . هنبازی آمریکایی اکسون موبیل از نیمی از شش میانبندی که در ساتراپ کردستان در آن پیشه دار یافتن نفت بود بیرون رفت .
افزایش پرکاریهای نفتی
ژانویه ۲۰۱۷ - شرکت نفتی گازپرون ، با آنکه تهدید امنیتی از سوی مسلمانان دولت اسلامی بود ، طرحی برای افزایش استخراج نفت در ساتراپ کردستان عراق ارائه کرد.
فوریه ۲۰۱۷ - ترکیه در جریان رهنوردی مسعود بارزانی ، درفش ساتراپ کردستان را به کار گرفت .
مارس ۲۰۱۷ - فرماندار شهر آبشخور دوآوازی(اختلاف) کرکوک دستور داد درفش ساتراپ کردستان بر فراز ساختمانهای دولتی جای گیرد . دولت مرکزی عراق به همراه ایران و ترکیه این اقدام را محکوم کردند.
آوریل ۲۰۱۷ - هواپیماهای سپاهی ترکیه آفندهای مرگباری بر نیروهای ایرانی تبار پیشمرگ در نزدیکی شنگال و نیروهای ایرانی تبار کُرد سوری در سوریه انجام دادند.
آوریل ۲۰۱۷ - گزارش شد که هنبازی روسنفت یک میلیارد دلار در صنعت نفت ساتراپ کردستان سرمایهگذاری میکند. این گزارش نشانهای از افزایش دلبستگی روسیه به سرچشمه های کیانایی(طبیعی) میانبند تلقی شد.
برگماشتن تاریخ برای همهپرسی
ژوئن ۲۰۱۷ - در یک نشست فراحزبی به مهتری مسعود بارزانی تصویب شد که همهپرسی جداسری روز ۲۵ سپتامبر برگزار شود .
اوت ۲۰۱۷ - گروهی از چهرههای سرشناس کُرد جنبشی به نام "چندگاهی نه" راه انداختند . آنها باورمندند برگزاری همهپرسی در شرایط امنیتی و اقتصادی کنونی کار نادرستی است.
اوت ۲۰۱۷ - شورای استانی کرکوک به هنبازی در همهپرسی رأی داد.
سپتامبر ۲۰۱۷ - پارلمان ساتراپ پس از دو سال تعلیق بازگشایی شد تا همهپرسی را نیروداد(تأیید) کند.
سپتامبر ۲۰۱۷ - ناسازیهای جهانی با همهپرسی مطرح شد.
سرچشمه :
www.bbc.com/persian/world-features-41306082
این وبگاه با پرهیز از هرگونه پرسمان های سیاسی ، تنها به پرسمان های تاریخی ، فراهمادی و فرهنگی می پردازد و نه به پرسمان های سیاسی اندر می شود و نه دلبستگی ای به اندر شدن به آن دارد. سیاست و کارهای سیاسی کار ما نیست.