روشن نمایی :
در ویرایش این نوشته، ما از نسک (کتاب) «پارسی بگوییم، تازی نگوییم» ، برای سره نویسی واژه های تازی به پارسی بهره گرفته ایم.
"فراش" میانبندی[1] است که باستانشناسان در آن کامیاب[2] به کشف یک سیستم آبرسانی فراآیین[3] ۵ هزار ساله شدند. خوانش های[4] باستانشناسی در پشت سد سیمره، جایی که شمار بسیاری محوطه های باستانی بر اثر آبگیری سد سیمره در حال غرق شدن هستند، دوباره آغاز شدهاست. در این کرانه باستان شناسی ، سیستم آبرسانی ای یافت شد که با بکارگیری از لولههای سفالی در هم تنیده شده ساخته شده است.
کاوشهای باستانشناسی رها بخشی در کرانه آبگیری سد سیمره از سوی پژوهشکده باستانشناسی پژوهشگاه میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری و با همکاری وزارت نیرو به انجام رسیدهاست ، هرچند با آبگیری سد، بخش بسیاری از خوانش های باستانشناسی پس از ثبت و مستندنگاری به زیرآب رفته است، اما هنوز بخشهایی مانده که هیاتهای باستانشناسی را دوباره راهی این محوطههای باستانی کردهاست.
یکی از این هیاتهای گسیل شده به حوضه آبگیر سیمره، به سرپرستی لیلی نیاکان است که در محوطهای به نام "فراش"، پرکاری های باستانشناسی را آغاز و پی در پی تا این دم بازپی[5] دارد. کاوشهای باستانشناسی این هیات منجر به کشف دانش آبرسانی، از آن 5 هزار سال پیش شد كه بسيار ارزشمند است. محوطه باستانی فراش در کنار رودخانه سیمره و در کرانه خاوری آن، جایی که مرز استان لرستان آغاز شده، جای دارد.
لیلی نیاکان، سرپرست هیات باستان شناسی در محوطه باستانی فراش، درباره اين کشف ميگويد: در فصل گذشته تکه های سفالی از شیای نامشخص پیدا شد، با بالا آمدن تراز آب و سپس با پایین رفتن دوباره آن، بقایایی از تنبوشههای سفالی در کنار کارگاه فصل نخست نمایان و ادامه کاوش منجر به کشف بقایای یک سیستم آبرسانی، از آن 5 هزار سال پیش گردید.
بخشي از اين این تنبوشهها از آن سیستم آبرسانی باستانی است كه کار ترابر آب را از گذری به مسیر دیگر انجام میداد و بخشی دیگر با بکارگیری مصالح بومی نگهداری و در بافت ویچرت[6] خود جای گرفتهاست.
گفته ميشود؛ به سان چنین سیستمی پیشتر در محوطه باستانی چغامیش در خوزستان به دست آمده است. بر شالوده[7] خوانش های انجام گرفته، دیرینگی این تنبوشهها را میتوان از آن کرانه هزاره سوم پیش از میلاد چیم[8] 5 هزار سال پیش برآورد کرد.
با بالا آمدن آب، این کارگاههای نوین حفاری نیز، به زیر آب رفتند؛ ویک هیات باستانشناسی کامیاب شد پیش از غرق شدن بخشهای کشف شده از سیستم آبرسانی، روی تنبوشههای سفالی را به طور کامل پوشانده و نگهداری کند، تا پس از پایان عمر سد سیمره، باستانشناسان آینده بتوانند خوانش های بیشتر روی یافتههای بدستآمده انجام دهند!!!!
هیات باستانشناسی فراش به منظور کشف سرچشمه ترابر آب در گذر یافت شده، کاوش باستانشناسی را با بکارگیری گمانههای کوچک بازپی[9] دادند. این آبراهه دستکند به طور آزگار[10] روی پشته کیانایی[11] کوه ساخته شده است. کامناکام[12] کارکاوش به همینجا ختم نشد و چند گمانه دیگر نیز برای کشف گذرگاه تنبوشهها زده شد و کاوش برای یافتن بازپی گذر این تاروپود[13] آبرسانی همچنان بازپی دارد.
ویژگیهای لولههای سفالی این تنپوشهها یا همان لولههای آبرسانی سفالی با پروا[14] به بقایای آثار به دست آمده به نگر میرسد در همین میان بند تولید و پخته شدهاند. شمار بسیاری سفالهای لولهای شکل، ساخته شده که در ابعادی کمی کمتر از یک متر در هم تنیده شدهاند. زمانی که آنها را یافتیم همچنان در هم جای گرفته و پیوندیده[15] بودند.
نکته گیرا آن است که دو گونه تنبوشه واگردان[16] در اين محوطه باستاني هستی[17] دارد که به نگر میرسد کار پخش آب را بر دوش[18] داشتند.
بیش از نيز 7 هیات باستانشناسی، خوانش های خود را در کرانه آبگیری سد سیمره انجام دادهاند كه با آبگیری این سد، شمار بسیاری از محوطههاي باستانی به زير آب رفته و همچنان نیز این روند بازپی دارد !
سرچشمه : http://hamshahrionline.ir/details/262279/Culture/iranheritag
روشن نمایی :
در ویرایش این نوشته، ما از نسک (کتاب) «پارسی بگوییم، تازی نگوییم» ، برای سره نویسی واژه های تازی به پارسی بهره گرفته ایم.
این وبگاه با پرهیز از هرگونه پرسمان های سیاسی ، تنها به پرسمان های تاریخی ، فراهمادی و فرهنگی می پردازد و نه به پرسمان های سیاسی اندر می شود و نه دلبستگی ای به اندر شدن به آن دارد. سیاست و کارهای سیاسی کار ما نیست.