آرمان جاویدان

یاشار تبریزلی

کاسي ها در کرانه هزاره سوم پيش از ميلاد و پيش از آن از راه قفقاز به پشته ایران آمدند ، ازبرزن های آذربايجان و تالش گذر کردند و سپس در باختر و نیمروز باختری درياي کاسپین جای گرفتند و کم کم به برزن های استان قزوين و همدان آمدند. نخستين بار همدان را ساختند و آن را آکسيان نام نهادند . سر انجام در هزاره دوم پيش از ميلاد در برزن های نیمروزی تر ، در لرستان ، کوهستانهاي اپاختری جلگه شوش در لرستان و در کرانه استان کرمانشاه در مرز خاوری سوبي گالايان (در کرانه نیمروز کرمانشاه) جای گرفتند. اين میانبند تا پيش از باشندگی آنها ، در هزاره سوم پ.م بخشي از فرنروایی امپراتوری ايلام بوده ‌است.

آنها اين میانبند را تا اپاختر خوزستان از آنِ خود کردند و آن را کاشن نام نهادند در میانه هزاره سوم پيش از ميلاد و در سال 2400 پ.م. در اپاختر امپراتوری ايلام و نیمروز فرمانروایی کاسيان (در اپاختر خوزستان و نیمروز لرستان) به برزنی برميخوريم که کاشن نام داشت که به سرسخن نشانه‌اي از کاسي‌ها است. آنها در نیمروز با رویارویی امپراتوری ایلام روبرو شدند و در هوده(نتيجه) به برزن های اپاختری کوهستانهاي لرستان رانده شدند و برزن های لرستان و همدان را به طور پابرجا دردست داشتند. جابجايي آنها در پشته ايران در آغازه هزاره سوم پيش از ميلاد انجام گرفت . در هزاره سوم پيش از ميلاد نیروی رویارویی با همسايگان را نداشتند. در میانه هزاره دوم پيش از ميلاد کاشن را از گرداگرد گسترش دادند. کاسيان در سال 2197 پ.م. به میانرودان آفند کردند و آنجا را گشودند. در سال 1900 پيش از ميلاد اكد ، ایلامِ میانرودان را فروگرفت.

فرمانروایی کاسيان در کرانه استان‌هاي کردستان (بيت همبان) و آذربايجان (برزن آلا بريا در نیمروز درياچه اروميه) و بخش خاوری کشوری ساختگی ای که امروز ترکيه نامیده می شود و در میانبندی بنام آشنوناک گسترش یافت و از سوی کاسي‌ها مسکون شد و به نام کاسي توپلياش نامیده گرديد( همچنين در بخش میانه رود دياله يعني نامار (کرمانشاه) نامرو، ناوار باستاني فرمانروا شدند).

در سال 1750 پ.م. سپاه کاسي به مهتری گانداش از راه دشت ذهاب و اپاختر استان ايلام براي گشودن بابل آفند کرد و بابل گشوده شد. سر انجام در سال 1750 پ.م. جايگزين دولت بابل شدند و به شاهی زنجیره حمورابي پايان دادند. فرمانرانی کاسي‌ها (از 1250-1750) بر بابل 500 ساله شد.

کاسيان بر ايلام نيز چیره شدند و شوش را چندی در دست داشتند. در اپاختر میانرودان با دولت تازه بنیاد آشور که در میانه سده پانزدهم پيش از ميلاد در ميانه‌هاي رود دجله دولت آشور بنيان نهاده شد هم مرز شدند.

برابر آثار بدست آمده از هزاره نخست پيش از ميلاد آنها در برزن های دور دست ماد سکونت کردند. آنها در نيمه هزاره نخست پيش از ميلاد تا حاشيه کوير مرکزي وتا برزن های اسپهان و کاشان و ناگریز برزن های استان تهران و مرکزي پيش روي کردند . آنها در برخي میانبندان کشور ماد آينده سکونت کردند و آن را کاردونياش ناميدند و پس از گشایش آن دولت خويش را کاردونياش ناميدند.