آرمان جاویدان

نوشته : آرمان جاویدان
برای همه ما در زندگی روزانه ؛ بسیار پیش آمده است که جهت رفع مایحتاج زندگی خرید کرده ایم. نمونه وار شما برای خرید ، به مغازه ایی که فروش آن را انجام می دهد مراجعه می کنید ، مقدار برنج مورد نظر را بیان می کنید ، وجه را می پردازید و با خرید برنج ، کیسه را از مغازه خارج کرده و مالک آن می شوید. این فرایند ، آداب و اصول خرید برنج نام دارد. همین حدیث درباره دیگر کارهای های ما نیز وجود دارد. از محل کار تا مدرسه و دانشگاه و در همه جا ما اصولی پذیرفته شده و رایج را رعایت کرده و بر پایه آن آداب و اصول کارهای خود را پیش می بریم. کنون تجسم کنید فردی به مغازه بیاید و بدون انجام ای فرایند بخواهد برنج را مالک شده و کیسه را از مغازه خارج نماید. در اینحالت حتی اگر نیت این فرد نیز دزدی نباشد ، عدم رعایت اصول و آداب خرید موجب برخورد مغازه دار و برهم خوردن این فرایند خواهد شد. چه بسا به دیگری لفظی و فیزیکی بینجامد ، جه بسا به حضور پلیس منجر گردد و چه بسا به احتمال بسیار فروشنده تحت هر شرایطی از فروش برنج به این فرد خودداری نماید. جدای همه این اما و اگر ها ، آنچه حاصل می آید ، فروخنه نشدن برنج ، خریده نشدن برنج ، جنگ اعصاب برای هر دو طرف ، مشکل قضایی برای خریدار رعایت نکرده اصول ، تلف شدن وقت و در یک کلام انجام نشدن فرایند خرید و فروش برنج خواهد بود.
موارد بسیار بسیار دیگری شما خود می توانید در اینباره بیندیشید و تجسم کنید. جالب است بدانیم که تنها انسانها نیستند که در زندگی روزمره خود آداب و اصولی دارند و برابر آنها رفتار می کنند. حتی حیوانات نیز در زندگی حیوانی خود اصولی را بنا نهاده اند که بنا به گونه حیوان ، رعایت می شوند.
با این روشن نمایی ها و نمونه به خود موضوع که پیرامون رعایت اصول و آداب گفتگو است می پردازیم. نخست بایا است بدانیم هدف از گفتگو چیست. انسان به جهت آن موجودی اجتماعیست با هم نوع خود گفتگو می کند. این گفتگو می تواند پیرامون رویدادهای روز یا درددل باشد و یا آنکه دو سوی گفتگو رسیدن به پاسخ پرسشی را که ذهن آنها را مشغول داشته دنبال می کنند. در واقع یا گفتگویی معمولی و روزمره است و یا گفتگویی برای گره گشایی از موضوعی و افزودن به دانش شخصی خویش. در این نوشتار ما به مورد دوم می پردازیم که دربردارنده گفتگوهایی است که دو طرف جهت یافتن راستی ها و دریافتن چبود پرسمان ها می پردازند. اجازه فرمایید باز هم به مثالی متوسل شویم. فرض نمایید زمینه گفتگو پیرامون جنایات ترکیه عثمانی در مناطق آذربایجانی و کردنشین است. از آنجایی که با توضیحات ارائه شده بالا ، دانستیم که گفتگو کردن نیز مانند هرکار دیگری اصول و آدابی دارد ، بدیهیست که در گفتگو پیرامون هر موضوعی می بایست اصول آن را رعایت نمود. هنگامیکه موضوع گفتگو در زمینه جنایات عثمانی در جریان است ، آداب و اصول گفتگو در این است که دو سوی این مباحثه ، دلایل ، مدارک و منابع خود را پیرامون رد یا تایید این موضوع ارائه دهند. در واقع اصول و آداب گفتگو اشعار می دارد که پیرامون موضوع سخن گفته شود. در مثال خرید برنج ، خریدار و فروشنده پیرامون خرید برنج گفتگو داشته اند و در آن فرایند نه فروشنده بجای برنج ، خودرو به خریدار عرضه کرده است و نه خریدار بجای وجه نقد ، کپسول گاز به فروشنده داده است. چرا ؟ برای اینکه یکی از آداب خریدن و فروختن، در پرداخت وجه و دریافت محصول تعریف شده است. در موضوع گفتگو پیرامون مثلا جنایات ترکیه عثمانی در آذربایجان و کردستان ، دو سوی این گفتگو ملزم به گفتگو پیرامون همان موضوع هستند و نمی توانند هرگاه که دلشان خواست از این شاخه به آن شاخه بپرند و درماندگی در پاسخ گویی را با فرافکنی جبران نمایند. آداب و اصول گفتگو چون آداب و اصول دیگر موارد ، روال را مشخص کرده است. اگر یکی از دو سویه چنین گفتگویی آداب ذکر شده بالا را رعایت نکند ، یا بجای پاسخگویی چیز دیگری را مطرح کند ، یا به انگ زدن و برچسب چسباندن و یا دشنام دادن به گوینده بپردازد و در یک کلام هرکاری بجز صحبت پیرامون موضوع کند ، چنین فردی آداب و اصول گفتگو را رعایت نکرده است . چنین کسی آنگاه نه شایستگی ادامه گفتگو را دارد و نه ارزش آنکه گوینده بخواهد وقت خود را برای وی تلف نماید ، چراکه در جوامع انسانی و حتی حیوانی ، آداب و اصول ، شیوه و روش انجام کار هستند و خروج از این آداب و اصول به منزله گریز از راستی هاست. آنجا است که اگر گوینده به گفتگو ادامه دهد مصداق سخن بسیار زیبای برنادرد شاو خواهد بود که گفت :" آموختم که با خوک نباید کشتی گرفت ، بسیار کثیف می شوی و مهم تر آنکه او از اینکار لذت می برد." 
قرار نیست اگر کسی دانش ، اصول و آداب را نمی فهمد و یا نمی خواهد که بفهمد ، وقت و انرژی خود را با او تلف کنیم. این وقت را می توان به کارهای سودمند و گفتگوهای هدفدار دیگری رساند.
20شهریور 94